ODLEŻYNY

Odleżyny – opis choroby Odleżyny (łac. decubitus) to bardzo przykra przypadłość pojawiająca się u osób obłożnie chorych. Odleżyny tworzą się […]

Odleżyny – opis choroby

Odleżyny (łac. decubitus) to bardzo przykra przypadłość pojawiająca się u osób obłożnie chorych. Odleżyny tworzą się na pośladkach, piętach, ramionach, łokciach, okolicach kości krzyżowej i ogonowej – czyli skórze, która przylega do wypukłych części układu kostnego, będących miejscami punktowego podporu w trakcie leżenia. Odleżyny powstają wskutek nieustannego i długotrwałego ucisku na naczynia tętnicze i żylne, który powoduje niedotlenienie tkanek, a następnie martwicę. Wpływ na ich rozwój ma także wilgotność i tarcie warstwy rogowej naskórka o podłoże. Odleżyny przyspiesza nie tylko pozycja leżąca, ale i zaawansowany wiek, choroby – udar mózgu, choroba Parkinsona, a także zakażenia i cukrzyca oraz niewydolność krążenia. Odleżyny częściej występują u nałogowych palaczy. Są też efektem złej opieki nad chorym i niedobrych warunków socjalnych.

 

Objawy

Odleżyny różnią się w poszczególnych stadiach, w medycynie mówi się o 5 stopniach:

  • blednące zaczerwienienie;
  • nieblednące zaczerwienienie (mimo ucisku rumień odleżyny nie ustępuje, pojawia się obrzęk powierzchniowy i pęcherze, odczuwalny jest ból);
  • uszkodzenie pełnej grubości skóry do granicy z tkanką podskórną (rana odleżyny otoczona jest obrzękiem i rumieniem, a dno rany – wypełnione czerwoną ziarniną lub żółtymi masami rozpadających się tkanek);
  • uszkodzenie obejmujące tkankę podskórną (martwica tkanki tłuszczowej, mocno odgraniczony brzeg odleżyny);
  • zaawansowana martwica rozpościerająca się od powięzi do mięśni (odleżyny przyjmują postać jam, w których znajdują się rozpadające masy tkanek i czarna martwica).

Raz rozwinięta odleżyna, jest bardzo trudna do wyleczenia, często pogłębia się i ma tendencje do nawrotów.

 

Diagnoza

Lekarz badając odleżyny, ocenia ich lokalizację i stadium, a także rozległość. Uwzględnia przy tym długość, szerokość, głębokość odleżyny, a także obecność w niej przetok, podminowań i wysięków oraz ziarniny, jak również rozległość tkanek zmacerowanych albo zmienionych martwiczo.

 

Leczenie

Lekarz dermatolog powinien obejrzeć i sklasyfikować odleżyny. Opatrunki zalecane przez niego powinny być regularnie zmieniane. Ich zadaniem jest stworzenie odpowiednich warunków do gojenia się ran. Odleżyny powinny mieć zapewnioną właściwą wilgotność i termoizolację. W trakcie leczenia powinno się zadbać o zbieranie nadmiaru wydzieliny z rany oraz oczyszczanie jej. Ważne jest, by opatrunek nie przylegał ściśle do odleżyny.

 

Prewencja

Możliwość wystąpienia odleżyny jest bardzo łatwa do przewidzenia – może ona pojawić się u pacjenta, który zmuszony jest do leżenia lub siedzenia na wózku. Dlatego ważne jest, aby nie dopuścić do wystąpienia odleżyny. Profilaktyka nie jest skomplikowana i na pewno jest mniej uciążliwa niż leczenie odleżyn. Istotne jest, że gdy już pojawią się zmiany pierwszego stopnia, ich rozwój pozostaje kwestią czasu, a w wielu przypadkach odleżyny przyspieszają śmierć pacjenta.

Odleżyny można wyeliminować, często zmieniając pozycje pacjenta, podkładając podpórki, masując i oklepując miejsca narażone na ich wystąpienie. Każdy dermatolog przyzna również, że ważna jest odpowiednia pielęgnacja skóry – trzeba ją systematycznie oczyszczać, a także natłuszczać i chronić przed nadmiarem wilgoci. Dobrym, choć kosztownym, rozwiązaniem jest materac przeciwodleżynowy, który zwiększa ukrwienie tkanek poprzez masaż.

logo