PRYSZCZE

Pryszcze – opis choroby Pryszcze to zwyczajowa nazwa wykwitu skórnego, którym charakteryzuje się trądzik pospolity (łac. acne vulgaris). Podstawową przyczyną […]

Pryszcze – opis choroby

Pryszcze to zwyczajowa nazwa wykwitu skórnego, którym charakteryzuje się trądzik pospolity (łac. acne vulgaris).

Podstawową przyczyną ich powstania jest zablokowanie mieszka włosowego pod wpływem:

  • łojotoku – gdy zwiększona produkcja łoju i nadmierne złuszczanie komórek nabłonka tworzą mikrozaskórniki w skórze;
  • bakterii – Propionibacterium acnes, które występując normalnie na powierzchni ciała, zaczynają żywić się nagromadzonym łojem i namnażać, wywołując stan zapalny wskutek przekształcenia łoju w wolne kwasy tłuszczowe o działaniu drażniącym.
  • hormonów – testosteronu i androgenów nasilających produkcję łoju (szczególnie w okresie dojrzewania, przed menstruacją i w trakcie menopauzy, gdy poziom androgenów jest naturalnie podniesiony).

Trądzik – a tym samym pryszcze – mogą rozwinąć się też wskutek przyjmowania niektórych leków (np. sterydów) i środków antykoncepcyjnych. Zaburzenia wewnątrzwydzielnicze, nadmierna potliwość bądź czynniki środowiskowe (jak kontakt z tłuszczem w warsztatach samochodowych czy restauracjach), a po części także stres i dziedziczność również mogą powodować trądzik pospolity.

Źródło zdjęć: DermNet NZ

 

Objawy

Pryszcze zwykle zajmują skórę twarzy, karku, ramion, pleców i klatki piersiowej, przybierając postać:

  • zaskórników (tzw. trądzik niezapalny) – zaskórniki otwarte (wągry) z czarnym zakończeniu, czyli złuszczoną i rozłożoną melaniną (barwnik skóry) oraz zaskórniki zamknięte (prosak) z warstwą komórek nabłonkowych nad porem i mikroskopijnym otworem – ujście mieszka włosowego;
  • guzków, krostek lub grudek z czopem łojowo-rogowym i rumieniowym podłożem (tzw. trądzik zapalny) – powstają one z zaskórników wskutek pęknięcia ściany przewodu mieszka włosowego zatkanego nagromadzonym tam materiałem;
  • guzkowatych nacieków ropnych (tzw. trądzik guzkowo-torbielowaty) – rzadsza i zaawansowana forma, która pozostawia wklęsłe i wypukłe blizny.

 

Diagnostyka

Pryszcze (trądzik) to jedna z najpowszechniejszych przypadłości dermatologicznych. Niektórzy badacze twierdzą wręcz, że trądzik dotyczy 100% populacji (w tym 85% osób w wieku 12-20 lat, ale też dzieci i niemowląt oraz osób po 30. r.ż.). Dermatolog nie powinien więc mieć problemów z rozpoznaniem schorzenia na podstawie badania fizykalnego i wywiadu. Jednak ustalenie przyczyny wykwitów wymaga już szczegółowych badań.

 

Leczenie

Jeśli pryszcze nie są zapalne (zaskórniki), zazwyczaj wystarcza leczenie miejscowe z zastosowaniem maści i kremów o działaniu antybakteryjnym, przeciwzapalnym, złuszczającym martwy naskórek i wspomagającym odnowę komórek nabłonkowych oraz rozpuszczających tłuszcze i oczyszczających zatkane nimi pory. Jeśli jednak pryszcze mają charakter zapalny, konieczna jest terapia ogólnoustrojowa. Dermatolog zwykle zaleca wtedy doustne antybiotyki oraz leki hormonalne, a w ciężkich przypadkach – tzw. kwas 13-cis-retinowy bądź izotretinoinę (wywołują one jednak znaczne skutki uboczne).

 

Prewencja

Nie ma jednego sprawdzonego sposobu na trądzik. Osoby, u których wystąpiły pryszcze z pewnością powinny używać kosmetyków bez mydła, kwasu salicylowego czy alkoholu – substancje te wysuszają bowiem skórę, wzmagając łojotok. Wyciskanie zmian skórnych również jest niewskazane, gdyż nasila to stan zapalny, wydłuża czas gojenia wykwitów i podnosi ryzyko wystąpienia blizn. Zainfekowane pryszcze może otwierać tylko lekarz lub pielęgniarka, a usuwać zaskórniki – kosmetyczka bądź personel medyczny. Natomiast w codziennej diecie warto ograniczyć spożycie czekolady, pikantnych potraw i produktów wysokoprzetworzonych na rzecz tych z witaminą A, witaminami z grupy B, cynkiem, drożdżami i błonnikiem.

logo