ZATRUCIE AMONIAKIEM

Opis choroby Zatrucie amoniakiem należy do rzadkich przypadków intoksykacji organizmu, które może być bolesne w skutkach. Poszkodowanym grożą oparzenia skóry […]

Opis choroby

Zatrucie amoniakiem należy do rzadkich przypadków intoksykacji organizmu, które może być bolesne w skutkach. Poszkodowanym grożą oparzenia skóry w miejscu jej kontaktu z rozpuszczonym w wodzie amoniakiem, a także zmiany w płucach, drogach oddechowych oraz ślepota po wniknięciu substancji drogą wziewną. Zatrucie amoniakiem drogą pokarmową może prowadzić zaś do zaburzeń trawienia, a w najgorszym przypadku – zgonu. Ten bezbarwny gaz o ostrym, duszącym i odstraszającym zapachu stosuje się w produkcji kosmetyków i chemii gospodarczej, nawozów sztucznych, karbidu (środek na krety), barwników oraz czynników chłodzących w dużych urządzeniach chłodniczych. Stężenie amoniaku w środkach kosmetycznych i czyszczących waha się w granicach 5%. Stąd zatrucie amoniakiem podczas korzystania z nich nie jest możliwe.

Niebezpieczeństwo wzrasta, gdy sięgamy po również dopuszczony do obiegu amoniak 27-30%. Ten może już wywołać oparzenia. Zatrucie amoniakiem zwykle dotyka osoby pracujące w przemyśle, gdzie substancję wykorzystuje się w procesie produkcyjnym. Ten toksyczny gaz wydziela się też w dużych ilościach przy rozpadzie materii (zbiorniki ze szlamem, odchody zwierzęce, a szczególnie ptasie – bogate w związki azotowe i szczególnie niebezpieczne w źle wentylowanych kurnikach).

 

Objawy

Jeśli nastąpi zatrucia amoniakiem

Objawy w postaci osłabienia mięśni, wzmożonej aktywności odruchowej, drgawek i zaburzeń słuchu pojawiają się już po kilku minutach od kontaktu z gazem. W dalszej kolejności może dojść do ujawnienia się różnych symptomów – zależnych od drogi, jaką powstało zatrucie amoniakiem i zaistniałych uszkodzeń:

  • kontakt toksycznej cieczy z ciałem:
    • uszkodzenia skóry – rumień, bolesne pęcherze, niebieskie zabarwienie warg i paznokci;
  • wdychanie amoniaku
    • uszkodzenia górnych dróg oddechowych (wskutek wdychania gazu) – ból gardła intensyfikujący się podczas przełykania, obrzęk warg, suchość i pieczenie w ustach;
    • uszkodzenia dolnych dróg oddechowych – kaszel, chrypka, trudności w oddychaniu, ból i ucisk w obrębie płuc, duszności, oparzenia dróg oddechowych odczuwane jako pieczenie w płucach i gardle;
    • uszkodzenia narządu wzroku – podrażnienie spojówek manifestujące się pod postacią silnego łzawienia i bólu oczu, stała lub przejściowa utrata wzroku;
    • uszkodzenia serca – przyspieszenie pulsu, a w efekcie utrata przytomności;
    • uszkodzenia układu nerwowego – stan niepokoju, pobudzenia i oszołomienia, silny ból głowy, zaburzenia psychiczne;
  • wdychanie amoniaku lub połknięcie go w formie rozpuszczonej w wodzie:
    • uszkodzenia układu pokarmowego – zaczerwienie i obrzęk błon śluzowych z wykwitami w postaci pęcherzy, ból zamostkowy, czkawka, nudności i wymioty, zatrzymanie moczu, biegunka.

Zatrucie amoniakiem ostatecznie może zakończyć się również zgonem, nawet w kilka godzin od ekspozycji na szkodliwą substancję

 

Diagnostyka

Rozpoznanie przypadku zatrucia amoniakiem opiera się na informacji o zaistniałej sytuacji spożycia, wdychania lub styczności ciała z toksyną oraz stwierdzenia powstałych wskutek tego zdarzenia objawów.

Leczenie zatrucia amoniakiem

Pierwsza pomoc udzielona poszkodowanemu to zasadniczy krok, jaki należy podjąć, gdy wystąpi zatrucie amoniakiem. Leczenie objawowe wdraża się w dalszej kolejności – po zabezpieczeniu podstawowych czynności życiowych, wezwaniu pogotowia bądź udaniu się na oddział SOR i odbyciu konsultacji z potrzebnymi w konkretnym przypadku specjalistami (lekarz pierwsze kontaktu, dermatolog, gastrolog, pulmonolog itd).

Zatrutą osobę należy przede wszystkim usunąć z niebezpiecznej sfery (a przy tym zabezpieczyć siebie przed zatruciem). Najlepiej umieścić ją w zacienionym miejscu, lecz z zapewnionym dostępem do świeżego powietrza. W przypadku skażenia skóry należy obficie przemyć ją wodą. Zaleca się też podanie choremu mleka lub wody do picia w celu rozcieńczenia toksyny. Wdychanie ciepłej pary wodnej również bywa pomocne. Natomiast utrata oddechu u poszkodowanego wymagana natychmiastowej resuscytacji. Dalsze rokowania i specyfika terapii zależą już od rozległości zmian chorobowych i stężenia gazu, który spowodował zatrucie amoniakiem.

 

Prewencja

Ostrożność (np. w miejscu pracy) oraz stosowanie środków chemicznych, kosmetyków oraz innych produktów z amoniakiem w składzie zgodnie z ich przeznaczeniem to podstawowe środki prewencyjne, dzięki którym zatrucie amoniakiem nie zaistnieje.

logo