AFTA

Redakcja Dermatolog.pl, 29 października 2014

Afta – opis choroby

Afta (łac. aphtosis) to schorzenie błony śluzowej jamy ustnej w postaci bolesnych nadżerek (ubytków błony śluzowej) lub owrzodzeń, pokrytych żółtawym nalotem i otoczonych rumieniowym rąbkiem. Afty lokują się na błonie śluzowej warg, policzków, podniebienia miękkiego, języka, wędzidełka, dna jamy ustnej lub migdałków. Problem najczęściej dotyczy osób w drugiej i trzeciej dekadzie życia. Schorzenie wcale nie należy do rzadkości – afta przynajmniej raz w życiu wystąpiła u co trzeciej osoby. Z kolei afty przewlekłe i nawrotowe (RAS) występują u 5-25% populacji, raczej dorosłych po 40. roku życia, głównie kobiet i osób palących.

Afta ma wielorakie przyczyny – od niedoborów hematyn (żelaza, kwasu foliowego i witamin B), przez zaburzenia wchłaniania w chorobach układu pokarmowego (celiakia, choroba Crohna, choroba Duhringa), po defekty immunologiczne (np. HIV). Afty mogą pojawić się także wskutek zaburzeń hormonalnych, alergii pokarmowych i podrażnień dodecylosiarczanem sodu (składnik niektórych past do zębów). Wywołują je również urazy, niewłaściwa higiena jamy ustnej, stres i niektóre leki (np. NLPZ i nikorandyl).Choroba bywa też dziedziczna. Tak dzieje się u 30% dzieci w przypadku jednego rodzica z aftą, a u 90% – gdy afta występowała u ojca i matki.

 

Źródło zdjęć: DermNet NZ

 

Objawy

Wśród aft wyróżnia się:

  • afty małe (Mikulicza) – 1-5 płytkich nadżerek o średnicy 2-4 mm, z włóknikowym nalotem i czerwoną, zapalną obwódką, występujących na błonie śluzowej policzków, warg, dna jamy ustnej i podstawy języka, znikających bez śladu do 10 dni;
  • afty duże (Suttona) – 1-3 okrągłych lub owalnych owrzodzeń o średnicy 1-2 cm, najczęściej pojawiających się w obrębie małych gruczołów ślinowych (błona śluzowa policzków i podniebienia miękkiego), gojących się w ciągu kilku tygodni z pozostawieniem blizny;
  • afty opryszkopodobne – najrzadsze, z licznymi, bolesnymi nadżerkami o średnicy poniżej 3 mm, zlokalizowane w obrębie całej jamy ustnej, a ustępujące do 14 dni.

 

Dodatkowo miejscowym zmianom chorobowym mogą towarzyszyć objawy ogólne, jak gorączka i powiększenie węzłów chłonnych.

 

Diagnostyka

Afta wymaga konsultacji lekarskiej. Dermatolog może okazać się pomocny, gdy aft jest wiele lub mamy do czynienia z aftozą nawrotową. Badanie przedmiotowe i obserwacja objawów to podstawa rozpoznania schorzenia. Czasem dermatolog zleca dodatkowe badania, celem wykluczenia chorób ogólnoustrojowych – morfologię z rozmazem, badanie metabolizmu żelaza, oznaczenie stężenia kwasu foliowego i witaminy B12, czy stężenia przeciwciał endomysialnych pod kątem celiakii. Należy wykluczyć też cukrzycę, chorobę nowotworową i urazy objawiające się podobnymi owrzodzeniami.

 

Leczenie

Gdy w jamie ustnej pojawi się afta, leki pomagają uśmierzyć ból i przyspieszyć gojenie się zmian nabłonkowych. By uniknąć nawrotów choroby, należy ograniczyć styczność z czynnikiem chorobotwórczym (jeśli jest znany). W przypadku gdy afta powoduje znaczny dyskomfort, aplikuje się miejscowo kortykosteroidy lub tetracykliny. Dobre efekty leczenia przynosi też chlorheksydyna, odkażająca błonę śluzową i bakteriobójczy triklosan.

Można sięgnąć po produkty z apteki wydawane bez recepty, np. Solcoseryl Pasta do stosowania w jamie ustnej, Sachol żel dentystyczny, Aphtin, Eludril, Aperisan. Jednak jeśli pomimo leczenia w domu afta nie znika, a dolegliwości nadal są wyjątkowo uciążliwe, warto skonsultować się z lekarzem: pierwszego kontaktu lub stomatologiem albo dermatologiem.

Przeczytaj:   Afta – domowe sposoby leczenia

 

Prewencja

W profilaktyce aft należy pamiętać o właściwej higienie jamy ustnej, spożywaniu produktów bogatych w witaminy z grupy B, żelazo i cynk oraz ewentualnej zmianie pasty do zębów. Dermatolog uprzedzi też, że w trakcie leczenia afty trzeba unikać produktów mogących podrażniać śluzówkę – cytrusów, kwaśnych i słonych potraw, alkoholu, gorących posiłków i napojów.

Znajdź specjalistę

Znajdź dermatologa na skróty

Dermatolog to lekarz specjalista, który zajmuję się w leczeniem skóry, włosów oraz paznokci. Dermatologia to dziedzina medycyny, którą możemy podzielić na dermatologię leczniczą oraz estetyczną. Dermatologia lecznicza, jak sama nazwa wskazuje, skupia się na leczeniu chorób skóry takich jak afta, łuszczyca, czerniak, łysienie, trądzik różowaty, i wiele innych. 

Dermatologia estetyczna skupia się na poprawie kondycji skóry i spowolnieniu procesów starzenia. W dermatologii estetycznej stosuje się preparaty i zabiegi na usuwanie zmarszczek, usuwanie znamion, itp. Często leczenie chorób skóry, takich jak trądzik pospolity, wymaga też wykonania zabiegów estetycznych w celu usunięcia blizn potrądzikowych lub przebarwień skóry. 

Dermatolog specjalizujący się w leczeniu chorób skóry może jednocześnie być specjalistą dermatologii estetycznej lub szeroko pojętej medycyny estetycznej.  Dermatochirurgia zajmuje się usuwaniem chirurgicznym lub laserowym zmian skórnych takich jak różne rodzaje znamion – naskórkowe i melanocytowe, naczyniowe, łojowe i potowe -włókniaki, kurzajki, kaszaki, i inne.