ATOPOWE ZAPALENIE SKÓRY

Redakcja Dermatolog.pl, 29 października 2014

Atopowe zapalenie skóry – opis choroby

Atopowe zapalenie skóry (AZS) to przewlekła i nawrotowa choroba o charakterze zapalnym, która dotyka od 0,25 do 20% populacji. W 100% przypadków AZS wiąże się z silnym świądem i lichenizacją (pogrubieniem) skóry, którym towarzyszą inne objawy. Źródło tych zmian nie jest do końca znane, ale uwarunkowania genetyczne są jego istotną składową. Atopowe zapalenie skóry stwierdzone u obojga rodziców daje 70% ponowienia choroby u dzieci. Natomiast diagnoza AZS u matki lub ojca podnosi ryzyko zachorowania u potomków do 30%.

Objawy AZS są skutkiem nadmiernej reaktywności komórek Langerhansa, które wiążą przeciwciała IgE na swojej powierzchni. Te zaś mają zdolność wiązania swoistych alergenów – pokarmowych, wziewnych (pyłki roślin, roztocze kurzu, pleśnie), bakteryjnych, wirusowych i grzybicznych oraz kontaktowych (nikiel, wełna, detergenty, mydła). Stymulują one limfocyty T do wydzielania dużej ilości cytokin prozapalnych, pogarszających stan kliniczny skóry. Zaostrzenie objawów AZS następuje też pod wpływem stresu. Zaś atopowe zapalenie skóry u niemowląt i dzieci to zwykle początki schorzenia.

Źródło zdjęć: DermNet NZ

Objawy

AZS rozwija się w trzech fazach:

  • niemowlęca (do 2. r.ż.) – ze zmianami wysiękowymi i strupami na twarzy, owłosionej skórze głowy, kończynach i tułowiu;
  • dziecięca (od 2 do 12 r.ż.) – ze zmianami zlokalizowanymi na zgięciach łokciowych i podkolanowych, karku oraz nadgarstkach. Możliwe jest wystąpienie łupieżu białawego i złuszczającego zapalenia czerwieni wargowej z pęknięciami w kącikach ust;
  • młodzieżowa/osób dorosłych (po 12 r.ż.) – oprócz lokalizacji zmian z fazy dziecięcej AZS pojawia się też na powierzchni grzbietowej rąk. Dodatkowo może dojść do pobruzdowania i pogrubienia skóry.


Atopowe zapalenie skóry
bywa też sprzężone z innymi atopiami – w 35-50% przypadków AZS współistnieje z astmą lub katarem siennym.

 

Diagnostyka atopowego zapalenia skóry

Dermatolog rozpoznaje AZS w oparciu o tzw. kryteria większe – nasilony świąd, typowe umiejscowienie zmian, ich przewlekły i nawrotowy charakter oraz atopia w rodzinie chorego. Tzw. kryteria mniejsze (np. suchość skóry, natychmiastowe odczyny skórne, podwyższone stężenie IgE, początek choroby w dzieciństwie) tylko potwierdzają diagnozę. Atopowe zapalenie skóry bywa jednak mylone z innymi schorzeniami. Dlatego dermatolog powinien wykluczyć świerzbiączkę objawową, osutki świetlne i łuszczycę.    

 

Leczenie

W terapii AZS kluczowe jest opanowanie świądu. W tym celu należy unikać czynników nasilających objawy, stosować środki zmiękczające i nawadniające skórę oraz przyjmować leki antyhistaminowe o działaniu przeciwściądowym. W przypadkach zaostrzenia choroby, dermatolog może przepisać miejscowe glikokortykosteroidy. Jednak terapia z ich zastosowaniem powinna być krótka ze względu na liczne działania niepożądane.     

 

Prewencja

Gdy diagnoza potwierdzi atopowe zapalenie skóry, pielęgnacja tak wrażliwej powierzchni ciała jest szczególnie istotna. Warto sięgnąć po preparaty nawilżające i natłuszczające, a w kąpieli – zamiast mydła – stosować emolienty. Tarcie materiałowym ręcznikiem po ciele również jest niewskazane. Delikatne osuszanie jej ręcznikiem papierowym będzie znacznie lepsze. Należy również unikać opiętych i wełnianych ubrań. W ich miejsce doskonale sprawdzą się luźne i bawełniane stroje, prane w odpowiednich środkach i obficie płukane. Stwierdzone atopowe zapalenie skóry zobowiązuje też do usunięcia dywanów, firan, zasłon i mebli tapicerowanych (źródło kurzu) oraz zwierząt domowych (alergizujące).

Znajdź specjalistę