GRZYBICA

Redakcja Dermatolog.pl, 14 maja 2015

Grzybica

(łac. mycoses) to  grupa chorób zakaźnych, wywoływanych przez wiele różnych  gatunków chorobotwórczych grzybów. Objawy zakażeń wywołanych przez poszczególne gatunki mogą być bardzo zróżnicowane. Patogen, który atakuje najczęściej, to grzyb Candidia albicans.

Opis choroby

Grzybica jest chorobą zakaźną – przenosi się z człowieka na człowieka. Jednak nie każdy kontakt z zarodnikami grzyba powoduje rozwój choroby, bowiem organizm ludzki, dzięki licznym mechanizmom obronnym, sam często zwalcza infekcję. Niektóre sytuacje mogą jednak predysponować do rozwoju grzybicy. Należą do nich m.in.: korzystanie ze wspólnych urządzeń sanitarnych, nieodpowiednia higiena, noszenie nieprzewiewanego obuwia i ubrań, stosowanie leków immunosupresyjnych, kortykosteroidów, antybiotyków, choroba nowotworowa, zakażenie wirusem HIV, cukrzyca czy choroby tarczycy.

Grzybica – rodzaje

Zakażenie grzybicze może być  bezpośrednie (przenoszone z osoby chorej na osoby z jej najbliższego otoczenia) lub pośrednie (poprzez kontakt z zarodnikami grzybów, znajdującymi się na dywanach, matach kąpielowych, meblach czy ubraniach).

Klasyfikacja grzybic jest często bardzo trudna, ze względu na wielość gatunków grzybów je wywołujących. W zależności od czynnika etiologicznego, grzybice dzielimy na:

  • dermatofitozy
  • pleśnice
  • drożdżyce
  • zakażenia mieszane

Pod względem struktur skóry objętych schorzeniem, grzybice możemy podzielić na dwie kategorie:

  1. Powierzchowne grzybice naskórkowe – do tej grupy należy m.in. łupież pstry. Objawy to liczne, jasnobrązowe plamki, z delikatnym złuszczaniem, które występują na skórze klatki piersiowej, szyi i kończyn górnych.
  2. Grzybice właściwe, do których należą:
  • grzybica powierzchowna owłosionej skóry głowy – może dotyczyć także brody. To schorzenie jest często spotykane u dzieci
  • grzybica skóry gładkiej – objawia się pod postacią rumieniowo-obrzękowych ognisk, z grudkami i krostami na obwodzie lub rumieniowo-złuszczających ognisk, z różnie nasilonym odczynem zapalnym
  • grzybica pachwin – ta postać grzybicy często powikłana jest dodatkowym zakażeniem drożdżami lub bakteriami. Zmianom towarzyszy z nasilony świąd. Często występuje u mężczyzn, osób otyłych i cukrzyków
  • grzybica stóp – to najczęściej występujący rodzaj grzybicy, szczególnie częsta w miesiącach letnich
  • grzybica paznokci – przez którą paznokieć ulega zgrubieniu i przebarwieniu. Z reguły okres trwania choroby jest wieloletni, możliwe jest samozakażenie innych części skóry lub paznokci z jednego zakażonego paznokcia.

Objawy

Objawy są zróżnicowane ze względu na rodzaj zajętych struktur: Do najczęstszych objawów, jakie daje grzybica skóry, należą:

  • łuszczenie się skóry
  • maceracja skóry
  • miejscowe zaczerwienienie
  • wykwity: pęcherzyki, krostki lub grudki

Objawy grzybicy paznokci to:

  • zmiana zabarwienia na białożółte, żółtobrunatne lub zielone
  • zgrubienie paznokcia
  • postrzępienie brzegu paznokcia
  • kruszenie się płytki paznokciowej

Diagnoza

W przypadku wystąpienia objawów sugerujących wystąpienie grzybicy, należy zgłosić się do lekarza, który rozpoznaje chorobę. Nie należy podejmować prób diagnozowania grzybicy samodzielnie, bowiem przekłada się to na niewłaściwy dobór leczenia, prowadzonego najczęściej w postaci preparatów dostępnych bez recepty.

Pomocne dla diagnozy przez dermatologa  może być obejrzenie zmiany w świetle lampy Wooda – różne gatunki grzybów świecą w inny sposób. Podstawą rozpoznania jest dodatni wynik badania mykologicznego, wykonywanego w specjalistycznych laboratoriach. Ewentualny wzrost chorobotwórczego grzyba obserwuje się po około 2-3 tygodniach.

Leczenie grzybicy

Leczeniem grzybicy powinien zająć się lekarz, ponieważ samodzielne kuracje często kończą się jedynie złagodzeniem objawów i nawrotem choroby. Początkowo zwykle stosuje się leczenie miejscowe, które polega na stosowaniu leku w formie kremów lub maści. Przy grzybicy paznokci przydatne mogą się okazać specjalne lakiery lub plasterki. Jeśli leczenie miejscowe jest nieskuteczne, lekarz może zdecydować o konieczności zastosowania leczenia doustnego. Leczenie grzybicy wymaga cierpliwości. Chociaż objawy choroby ustępują dość szybko, grzyby długo pozostają na skórze i po odstawieniu leków znów mogą się namnażać. Po zakończeniu kuracji należy odkazić ubrania i obuwie, które miało kontakt z grzybem.

Prewencja

Bardzo istotne jest uniemożliwienie ponownego zakażenia się grzybami. W tym celu należy:

  • na pływalniach nosić obuwie ochronne (klapki)
  • nie pożyczać obuwia
  • wybierać przewiewne, wykonane z naturalnych tkanin obuwie i ubrania, zwłaszcza w lecie
  • dbać o higienę
  • dokładnie osuszać okolice pachwinowe i pachowe
  • przy antybiotykoterapii stosować probiotyki

Powiązane artykuły

Znajdź dermatologa na skróty

Dermatolog to lekarz specjalista, który zajmuję się w leczeniem skóry, włosów oraz paznokci. Dermatologia to dziedzina medycyny, którą możemy podzielić na dermatologię leczniczą oraz estetyczną. Dermatologia lecznicza, jak sama nazwa wskazuje, skupia się na leczeniu chorób skóry takich jak afta, łuszczyca, czerniak, łysienie, trądzik różowaty, i wiele innych. 

Dermatologia estetyczna skupia się na poprawie kondycji skóry i spowolnieniu procesów starzenia. W dermatologii estetycznej stosuje się preparaty i zabiegi na usuwanie zmarszczek, usuwanie znamion, itp. Często leczenie chorób skóry, takich jak trądzik pospolity, wymaga też wykonania zabiegów estetycznych w celu usunięcia blizn potrądzikowych lub przebarwień skóry. 

Dermatolog specjalizujący się w leczeniu chorób skóry może jednocześnie być specjalistą dermatologii estetycznej lub szeroko pojętej medycyny estetycznej.  Dermatochirurgia zajmuje się usuwaniem chirurgicznym lub laserowym zmian skórnych takich jak różne rodzaje znamion – naskórkowe i melanocytowe, naczyniowe, łojowe i potowe -włókniaki, kurzajki, kaszaki, i inne.