JĘCZMIEŃ

Redakcja Dermatolog.pl, 15 października 2017

Jęczmień – opis choroby

Jęczmień (łac. hordeolum) to powszechnie stosowana nazwa ostrej infekcji powieki. Jęczmień zwykle spowodowany jest przez zakażenie mieszków włosowych lub gruczołów łojowych brzegu powieki bakteriami gronkowcowymi. Rozwój tego stanu zapalnego wynika z osłabienia miejscowych (skórnych) oraz ogólnoustrojowych mechanizmów odpornościowych. Nieleczony jęczmień może przejść w formę zapalenia przewlekłego, czyli gradówki.

Jęczmienie można podzielić na zewnętrzne i wewnętrzne, w zależności od umiejscowienia zmian skórnych na powiece. Jęczmień zewnętrzny jest konsekwencją zatkania ujścia gruczołów przyrzęskowych: łojowych (Zeissa) lub potowych (Molla), znajdujących się w otoczeniu mieszków włosowych rzęs. Jęczmień wewnętrzny występuje natomiast znacznie rzadziej. Ten typ zapalenia obejmuje gruczoły tarczkowe Meiboma, które są zlokalizowane po wewnętrznej stronie powieki z ujściami skierowanymi ku jej krawędzi. Gruczoły Meiboma produkują tłustą, łojową wydzielinę utrzymującą wilgotność na powierzchni gałki ocznej oraz zapewniającą szczelność zamkniętych powiek.

Objawy jęczmienia

Formujący się jęczmień zewnętrzny charakteryzuje bolesny obrzęk oraz miejscowe zaczerwienienie powieki. Niekiedy, na początku objawów, opuchlizna obejmuje całą powiekę zawężając pole widzenia. Jęczmieniowi często towarzyszy świąd oraz łzawienie zajętego oka. Po 5-8 dniach treść ropna zbierająca się wewnątrz guzka zlokalizowanego zwykle w linii rzęs przebija się przez skórę na zewnątrz. Dopiero po ewakuacji tego płynu dochodzi do gojenia rany.

Rozsiew zakażenia może powodować powstawanie jęczmieni mnogich, które często nawracają i niekiedy wiążą się z nierozpoznaną bądź niewyrównaną cukrzycą.

Pierwsze objawy jęczmienia wewnętrznego są nieco inne. Bolesne zaczerwienie oraz zgrubienie widoczne jest dopiero po wywinięciu powieki. To umiejscowienie w zbitej tkance tworzącej „rusztowanie” czyli tarczkę powieki powoduje, że rzadziej niż w przypadku jęczmienia zewnętrznego następuje samoistne przebicie i opróżnienie ropnia.

Diagnoza

Rozpoznanie stawia się na podstawie wywiadu oraz objawów klinicznych. Lekarz okulista, najczęściej w lampie szczelinowej, dokładnie ogląda całą gałkę oczną. W badaniu stwierdza się miejscowy obrzęk oraz zaczerwienienie, niekiedy widać także zbierającą się treść ropną. Jeżeli zmianom skórnym na powiekach towarzyszą objawy ogólne, takie jak podwyższona temperatura ciała lub powiększone węzły chłonne, należy podejrzewać uogólnioną infekcję bakteryjną lub wirusową. W klasycznej diagnostyce jęczmienia nie wykorzystuje się dodatkowych badań laboratoryjnych.

Leczenie jęczmienia

Jęczmień zewnętrzny zwykle ulega samoistnemu opróżnieniu z zakażonej treści ropnej. Gdy nie dochodzi do mechanicznego pęknięcia guzka należy usunąć rzęsy z zakażonymi mieszkami włosowymi oraz zastosować kompresy rozgrzewające na oczy na 3-5 minut do czterech razy na dobę. Na zmienione chorobowo powieki warto również aplikować maści lub krople z antybiotykiem np. z neomycyną. W przypadku rozległych jęczmieni wewnętrznych lub guzków nie gojących się w ciągu 3-5 tygodni nacięcia oraz wyłyżeczkowania loży ropnia powinien dokonywać lekarz. W przypadku jęczmieni mnogich, nawracających lub powikłanych rozlanym zapaleniem tkanek oczodołu konieczna jest antybiotykoterapia ogólna.

Alternatywną, dobrze znaną metodą leczenia jęczmienia jest pocieranie bolesnego miejsca złotą obrączką. Taki masaż co prawda rozgrzewa chorą część powieki, jednak bakteriobójcze działanie złota zawartego w obrączce nie posiada żadnego dowodu medycznego.

Prewencja

Podłożem dla rozwoju jęczmienia jest przewlekły stan zapalny brzegów powiek. By mu skutecznie zapobiegać należy stosować staranną higienę brzegów powiek. Zaleca się:

  • regularne wykonywanie ciepłych okładów, które umożliwiają upłynnienie tłustej wydzieliny zalegającej wokół rzęs,
  • oczyszczanie brzegów powiek specjalnymi roztworami przeznaczonymi do higieny powiek,
  • unikanie noszenia soczewek kontaktowych, ewentualne korzystanie z soczewek jednodniowych,
  • codzienny delikatny masaż powiek.

Powiązane artykuły

Znajdź dermatologa na skróty

Dermatolog to lekarz specjalista, który zajmuję się w leczeniem skóry, włosów oraz paznokci. Dermatologia to dziedzina medycyny, którą możemy podzielić na dermatologię leczniczą oraz estetyczną. Dermatologia lecznicza, jak sama nazwa wskazuje, skupia się na leczeniu chorób skóry takich jak afta, łuszczyca, czerniak, łysienie, trądzik różowaty, i wiele innych. 

Dermatologia estetyczna skupia się na poprawie kondycji skóry i spowolnieniu procesów starzenia. W dermatologii estetycznej stosuje się preparaty i zabiegi na usuwanie zmarszczek, usuwanie znamion, itp. Często leczenie chorób skóry, takich jak trądzik pospolity, wymaga też wykonania zabiegów estetycznych w celu usunięcia blizn potrądzikowych lub przebarwień skóry. 

Dermatolog specjalizujący się w leczeniu chorób skóry może jednocześnie być specjalistą dermatologii estetycznej lub szeroko pojętej medycyny estetycznej.  Dermatochirurgia zajmuje się usuwaniem chirurgicznym lub laserowym zmian skórnych takich jak różne rodzaje znamion – naskórkowe i melanocytowe, naczyniowe, łojowe i potowe -włókniaki, kurzajki, kaszaki, i inne.