KASZAK

Redakcja Dermatolog.pl, 23 marca 2015

KASZAK –  OBJAWY I LECZENIE

Opis choroby

Kaszak (łac. athaeroma) to potoczna nazwa, pod którą kryje się cysta naskórkowa (łac. cystis epidermoidales) lub torbiel łojowa (łac. cystits sebacea). Tymi pojęciami medycznymi określa się zmiany o charakterze powierzchniowych, kulistych guzków, które powstają na skutek zaczopowania ujść gruczołów łojowych i mieszków włosowych. Ściana cysty nie różni się od otaczających ją tkanek i składa się z nabłonka wielowarstwowego płaskiego. W jej wnętrzu natomiast gromadzą się substancje łojowe, komórki naskórka oraz fragmenty mieszków włosowych. Kaszaki obserwuje się zwykle u osób między 30 a 40 r.ż. Równie często pojawiają się one w okresie dojrzewania, co ma związek z zachodzącymi wtedy zmianami w gospodarce hormonalnej i możliwymi zaburzeniami pracy gruczołów łojowych. Do powstania kaszaków predysponują również mechaniczne uszkodzenia mieszków włosowych (rany, otarcia), stany zapalne skóry sprzyjające pęknięciom gruczołów łojowych, nadmierne opalanie się, zaniedbania higieniczne, zakażenie wirusem HPV, czynniki genetyczne (np. ciemna karnacja) lub wady wrodzone.

Objawy  

W związku z tym, że kaszak jest wynikiem zaczopowania ujścia mieszka włosowego i stopniowego gromadzenia się tam złuszczonego naskórka i sebum, zmiany te mogą pojawić się niemal wszędzie, gdzie rosną włosy. Jedynie podeszwy stóp i wewnętrzne części dłoni są od nich wolne. Najczęściej cysta naskórkowa dotyczy twarzy, szyi, okolic zausznych, owłosionej skóry głowy, klatki piersiowej, górnej części pleców, a także kończyn i narządów płciowych. Kaszak przybiera postać cielistego guzka, miękkiego lub twardego, delikatnie przesuwalnego podczas nacisku. W centralnej części zmiany można dopatrzyć się czarnej kropki – oznaka niedrożnego kanału włosowego. Zmiana ma tendencję do rozrastania się w miarę gromadzenia się treści w torbieli. Bolesność i zaczerwienienie towarzyszą jedynie zmianom wtórnie zainfekowanym. Mają one też tendencję do pękania wskutek nagromadzenia się żółtawej, cuchnącej, tłuszczowo–komórkowej treści. Lepiej jednak nie czekać na ten moment i skorzystać wcześniej z fachowej pomocy lekarskiej.

Diagnoza

Rozpoznanie kaszaka odbywa się na podstawie objawów skórnych i nie stanowi problemu dla wprawnego specjalisty. Cysta naskórkowa daje bowiem dość typowy obraz kliniczny.

Leczenie

Kaszaki można leczyć mniej lub bardziej inwazyjnymi metodami – w zależności od rozmiarów guza i zaistnienia ewentualnego nadkażenia. Chirurg bądź dermatolog mogą zastosować:

  • nacięcie i drenaż – gdy torbiel łojowa jest niewielka;
  • kremy zmiękczające małe zmiany, a następnie ich chirurgiczne usunięcie;
  • wycięcie chirurgiczne z całą zawartością – gdy cysta naskórkowa jest znacznych rozmiarów bądź zmieniona chorobowo pod wpływem wtórnej infekcji;
  • antybiotykoterapię – stosowaną dodatkowo przy nadkażeniach przez 7-10 dni;
  • laseroterapię – laserowe usuwanie mniejszych torbieli;
  • kriochirurgię – wymrażanie cyst wolnych od nadkażeń.

Klasyczne cięcie chirurgiczne zwykle najskuteczniej zapobiega nawrotom zmian. Atutem lasera i terapii zimnem jest natomiast lepszy efekt kosmetyczny.

Prewencja

By prawdopodobieństwo, że u danej osoby utworzy się torbiel łojowa, było jak najmniejsze, warto dbać o higienę skóry i regularnie złuszczać jej zrogowaciałą warstwę peelingami. Działania te mogą pomóc w uniknięciu zaczopowania ujścia mieszka włosowego, szczególnie u pacjentów ze skłonnością do łojotoku. Natomiast, gdy na ciele utworzy się już kaszak, lepiej skorzystać z konsultacji lekarskiej. Działania terapeutyczne, jakich podejmie się dermatolog lub chirurg są bowiem szansą na uniknięcie wtórnego nadkażenia, które może być punktem wyjścia do zezłośliwienia zmiany. Równie groźne jest zainfekowanie przez kaszaki twarzy i głowy miejsc, takich jak oczodoły, zatoki nosowe, a nawet centralny system nerwowy.

Objawy

  • cielisty, miękki lub twardy guzek – skutek zaczopowania ujścia mieszka włosowego;
  • centralny, ciemny punkt guzka – oznaka niedrożności kanału włosowego;
  • zaczerwienienie, bolesność, żołtawa, tłuszczowo-kmórkowa treść guzka – przy wtórnej infekcji bakteryjnej;
  • lokalizacja: twarz, szyja, okolice za uchem, owłosiona skóra głowy, klatka piersiowa, górna część pleców, narządy płciowe, kończyny.

Powiązane artykuły

Znajdź dermatologa na skróty

Dermatolog to lekarz specjalista, który zajmuję się w leczeniem skóry, włosów oraz paznokci. Dermatologia to dziedzina medycyny, którą możemy podzielić na dermatologię leczniczą oraz estetyczną. Dermatologia lecznicza, jak sama nazwa wskazuje, skupia się na leczeniu chorób skóry takich jak afta, łuszczyca, czerniak, łysienie, trądzik różowaty, i wiele innych. 

Dermatologia estetyczna skupia się na poprawie kondycji skóry i spowolnieniu procesów starzenia. W dermatologii estetycznej stosuje się preparaty i zabiegi na usuwanie zmarszczek, usuwanie znamion, itp. Często leczenie chorób skóry, takich jak trądzik pospolity, wymaga też wykonania zabiegów estetycznych w celu usunięcia blizn potrądzikowych lub przebarwień skóry. 

Dermatolog specjalizujący się w leczeniu chorób skóry może jednocześnie być specjalistą dermatologii estetycznej lub szeroko pojętej medycyny estetycznej.  Dermatochirurgia zajmuje się usuwaniem chirurgicznym lub laserowym zmian skórnych takich jak różne rodzaje znamion – naskórkowe i melanocytowe, naczyniowe, łojowe i potowe -włókniaki, kurzajki, kaszaki, i inne.