KIŁA

Redakcja Dermatolog.pl, 23 marca 2015

KIŁA

Opis choroby

Kiła, syfilis (łac. lues, syphilis) należy do układowych chorób zakaźnych, szerzących się głównie drogą płciową. Ludzkość zna ją od czasów renesansu, kiedy panowały wręcz pandemie kiły. Czynnikiem etiologicznym schorzenia jest krętek blady (łac. Treponema pallidum) – bakteria odkryta w 1905 roku. Do zakażenia T. pallidium dochodzi wskutek przenikania drobnoustrojów przez uszkodzoną skórę, nieuszkodzone błony śluzowe lub ich wniknięcia do krwiobiegu. Kiła może być też skutkiem zakażenia przezłożyskowego, rzadziej transfuzji krwi czy kontaktu z zakażonym materiałem biologicznym. Przypuszcza się, że problem ten dotyczy ok. 12 mln ludzi na świecie. Syfilis ma charakter przewlekły, może nawracać oraz przebiegać z okresami nasilenia i remisji. Nieleczony prowadzi do groźnych powikłań, ze stanami zagrożenia życia włącznie.

Kiła – objawy

Mnogość objawów i wieloletni rozwój choroby to podstawowe wyróżniki kiły, która przebiega w kilku etapach:

  • kiła I okresu (pierwotna) – daje symptomy w miejscu wniknięcia bakterii do ustroju, zwykle 2-3 tygodnie po kontakcie seksualnym z osobą zakażoną. Objawia się owrzodzeniami – pojedynczymi, niebolesnymi, zlokalizowanymi na członku, sromie, pochwie lub w odbycie. Możliwe są też bolesne owrzodzenia jamy ustnej i czerwieni wargowej. Zmiany goją się samoistnie do 6 tygodni i są wysoce zakaźne dla partnerów seksualnych.
  • kiła II okresu (wtórna) – jej przyczyną jest nieleczona kiła pierwotna. Syfilis ten rozwija się do 9 tygodni po wystąpieniu owrzodzeń. Obecna w krwiobiegu bakteria wywołuje rozległą wysypkę, także na dłoniach i podeszwach stóp oraz w okolicach genitalnych. Obok tego obserwuje się białe plamy w jamie ustnej, powiększenie węzłów chłonnych, rzadziej ogniskowe łysienie, zaburzenia widzenia i zmiany w obrębie narządów wewnętrznych.
  • kiła utajona – przebiega bezobjawowo przez kilka lat, gdy ustąpi kiła I i II okresu, możliwa do wykrycia drogą badań laboratoryjnych;
  • kiła III okresu (późna) – ujawnia się po kilku latach od pierwotnego zakażenia, prowadzi do poważnych uszkodzeń układu nerwowego, kości, stawów, serca i mózgu.

Osobno należy wymienić kiłę wrodzoną. Tego rodzaju syfilis jest wynikiem zakażenia płodu przez matkę w trakcie ciąży. Choroba grozi śmiercią płodu i rozległymi zmianami kiłowymi po porodzie lub w latach późniejszych.

Diagnoza

Każde niepokojące i wskazujące na syfilis objawy wymagają niezwłocznej konsultacji lekarskiej. W celu rozpoznania schorzenia, dermatolog bądź inny specjalista bazuje na wywiadzie epidemiologicznym, badaniu fizykalnym oraz wynikach badań laboratoryjnych. Pacjentom z podejrzeniem kiły zleca się badanie mikroskopowe w ciemnym polu widzenia z materiału pobranego ze zmian chorobowych oraz kiłowe odczyny serologiczne. Wykazanie obecności T. pallidum w skórze lub w innych tkankach oraz przeciwciał przeciwko krętkom bladym w surowicy krwi i w płynie mózgowo-rdzeniowym, daje podstawy do stwierdzenia, że u chorego wystąpiła kiła. W przypadku rozpoznania schorzenia, zaleca się też wykonanie testów w kierunku innych zakażeń przenoszonych drogą płciową, w tym HIV, gdyż możliwe jest więcej niż jedno zakażenie jednocześnie.

Leczenie

Jeśli diagnoza potwierdzi, że u pacjenta wystąpiła kiła, leczenie choroby opiera się na antybiotykoterapii domięśniowej penicyliną. Jej długość i dawkowanie zależą od postaci i zaawansowania choroby. Kiła wczesna objawowa lub utajona, występująca u ciężarnych oraz w postaci wrodzonej u niemowląt z prawidłowym wynikiem badania płynu mózgowo-rdzeniowego, może być zwalczana pojedynczą iniekcją. W pozostałych przypadkach syfilis  leczy się dłużej. Natomiast chorym ze stwierdzoną nadwrażliwością na penicylinę lub odmawiającym leczenia pozajelitowego proponuje się antybiotyki alternatywne: doksycyklinę, tetracyklinę, erytromycynę (stosowane przez okres 2 tygodni) oraz azytromycynę (podawaną jednorazowo). Należy mieć na uwadze, że nieleczony syfilis może prowadzić do groźnych zakażeń kości, serca czy mózgu. Po zakończeniu terapii, pacjent powinien poddać się kontrolnym badaniom klinicznym oraz serologicznym.

Prewencja

By uniknąć zachorowania na syfilis, należy wystrzegać się kontaktów seksualnych (dopochwowych, oralnych i analnych) z zakażonymi krętkiem bladym. Prezerwatywa obniża ryzyko zakażenia, ale nie zapobiega mu całkowicie. Groźne jest też bezpośrednie zetknięcie się z krwią chorego i owrzodzeniami, które wywołała kiła. U kobiet ciężarnych z podejrzewanym lub potwierdzonym syfilisem zaleca się kontrolne badanie serologiczne w I i II połowie ciąży, by sprawdzić, czy nie wystąpiła kiła wrodzona u płodu.

Objawy

  • owrzodzenia narządów płciowych i/lub odbytu – okrągłe, o twardym dnie,
  • powiększenie węzłów chłonnych,
  • osutka,
  • białe plamy na błonach śluzowych jamy ustnej i w gardle,
  • plamiste odbarwienia i wyłysienie (rzadziej),
  • zmiany chorobowe w kościach, stawach, sercu, wątrobie, nerkach, układzie nerwowym, mózgu (kiła późna).

Powiązane artykuły

Znajdź dermatologa na skróty

Dermatolog to lekarz specjalista, który zajmuję się w leczeniem skóry, włosów oraz paznokci. Dermatologia to dziedzina medycyny, którą możemy podzielić na dermatologię leczniczą oraz estetyczną. Dermatologia lecznicza, jak sama nazwa wskazuje, skupia się na leczeniu chorób skóry takich jak afta, łuszczyca, czerniak, łysienie, trądzik różowaty, i wiele innych. 

Dermatologia estetyczna skupia się na poprawie kondycji skóry i spowolnieniu procesów starzenia. W dermatologii estetycznej stosuje się preparaty i zabiegi na usuwanie zmarszczek, usuwanie znamion, itp. Często leczenie chorób skóry, takich jak trądzik pospolity, wymaga też wykonania zabiegów estetycznych w celu usunięcia blizn potrądzikowych lub przebarwień skóry. 

Dermatolog specjalizujący się w leczeniu chorób skóry może jednocześnie być specjalistą dermatologii estetycznej lub szeroko pojętej medycyny estetycznej.  Dermatochirurgia zajmuje się usuwaniem chirurgicznym lub laserowym zmian skórnych takich jak różne rodzaje znamion – naskórkowe i melanocytowe, naczyniowe, łojowe i potowe -włókniaki, kurzajki, kaszaki, i inne.