ŁOJOTOK

Redakcja Dermatolog.pl, 30 października 2014

Łojotok – opis choroby

Gruczoły łojowe chronią skórę przed wysuszeniem. Wytwarzane przez nie sebum jest niezbędne dla zdrowego wyglądu cery. Jednak często zdarza się, że gruczoły łojowe pracują w niewłaściwy sposób, co wywołuje łojotok, czyli schorzenie polegające na wzmożonym wydzielaniu łoju. Łojotok po raz pierwszy spotykany jest u niemowląt (tzw. ciemieniucha), a w większym nasileniu u osób w okresie pokwitania i przekwitania. Może on prowadzić do chorób owłosionej skóry głowy (łupież łojotokowy) oraz skóry gładkiej (trądzik, trądzik różowy).

Łojotok to bezpośredni skutek zakażenia drożdżakowego, głównie Pityrosporum ovale. Na zdrowej skórze grzyby te nie wywołują objawów chorobowych, niebezpieczne są tylko dla osób z podatnością na łojotok.

Skłonności do łojotoku  związane są z:

  • podłożem genetycznym;
  • zaburzeniami w wydzielaniu hormonów (niekorzystnie wpływają androgeny i progesteron);
  • nieprawidłowościami immunologicznymi;
  • chorobami układu nerwowego.

Nieprawidłowości w działaniu gruczołów łojowych, które wywołują łojotok skóry, rozwijają się na skutek stresu i niedoboru witamin A, E, B2, PP, C. Chorobie sprzyjają warunki pogodowe (np. Wysoka temperatura), a także nieprawidłowa higiena oraz stosowanie podrażniających skórę kosmetyków.

Łojotok może prowadzić do łojotokowego zapalenia skóry. Jest to choroba objawiająca się nasilonym złuszczaniem naskórka oraz zmianami zapalnymi, grudkami i wysiękami. U niemowląt choroba ta jest szczególnie niebezpieczna. Może dojść do uogólnionego zapalenia skóry połączonego z biegunką.

Źródło zdjęć: DermNet NZ

 

Objawy

Łojotok występuje w okolicach zwanych rynnami łojotokowymi, czyli: owłosiona skóra głowy, czoło, nos, fałdy nosowo-policzkowe, okolice zauszne, okolice mostka i przestrzeń między łopatkami. Łojotok skóry przejawia się głównie tym, że obszary skóry w okolicy gruczołów łojowych są lśniące i tłuste. Natomiast ujścia gruczołów są wyraźnie rozszerzone i wypełnione masą łojowo-rogową. Łojotok skóry głowy objawia się przetłuszczającymi włosami, które dość szybko po myciu zlepiają się w strąki. Schorzeniu może też towarzyszyć łupież, zmiany zapalne skóry głowy oraz świąd.
U niemowląt mamy do czynienia z ciemieniuchą – wówczas skóra na główce łuszczy się, a w efekcie odrywają się grube, żółte lub brązowe płaty. Zmiany mogą pojawić się również na powiekach, uszach, nosie i pachwinach. Łojotok wywołuje swędzenie, jeśli dzieci będą się drapać, może doprowadzić do wtórnych zakażeń.

 

Diagnoza

Podstawą diagnostyki tego schorzenia jest wywiad z pacjentem. Niezbędne jest również dokładne obejrzenie skóry ze zmianami wywołanymi łojotokiem. Zazwyczaj dermatolog nie przeprowadza żadnych dodatkowych badań. Zdarzają się jednak przypadki, w których warto ustalić, dlaczego łojotok skóry często powraca. Szczególnie jeśli pacjent dba o właściwą higienę i dietę, a mimo to nawroty choroby są systematyczne. Łojotok może być spowodowany nieprawidłowościami w gospodarce hormonalnej. W razie takich podejrzeń warto skonsultować się z endokrynologiem. W uzasadnionych przypadkach należy sprawdzić, czy pacjentowi nie dolega żadna choroba neurologiczna lub immunologiczna.

 

Leczenie łojotoku

Łojotok jest chorobą trudną w leczeniu. Można jednak zmniejszyć nasilenie uporczywych objawów. W tym celu dermatolog może zalecić leki przeciwgrzybiczne zwalczające Pityrosporum ovale. Zdarza się również, że lekarz przepisuje tabletki antykoncepcyjne, aby przywrócić właściwą gospodarkę hormonalną. W leczeniu choroby znajdują zastosowanie także estrogeny w postaci kremów recepturowych, które hamują łojotok, ściągają pory, a dodatkowo działają przeciwzmarszczkowo. Łojotok skóry częściowo ustępuje też po terapii lekami będącymi pochodną witaminy A (isotretinoina). Efekt, na który trzeba jednak dłużej poczekać, daje używanie preparatów z witaminami z grupy B oraz z cynkiem. Samo leczenie farmakologiczne można też wspomóc właściwą dietą.

 

Prewencja

Skóra ze skłonnością do łojotoku potrzebuje specjalnego traktowania. W profilaktyce schorzenia kluczową rolę odgrywa zwykła higiena osobista. By nie pojawił się łojotok twarzy, należy starannie oczyszczać skórę tych okolic i nawilżać ją specjalistycznymi preparatami. Z kolei, aby łojotok skóry głowy nie dał o sobie znać, należy myć włosy odpowiednimi szamponami, odstawić na bok kosmetyki wysuszające oraz te tłuste i zatykające pory. Ponieważ gorąca i zimna woda mogą pobudzać gruczoły łojowe, lepiej używać letniej wody. Ponadto warto zrezygnować z suszenia włosów suszarką.

Antidotum na łojotok jest także właściwe odżywianie się. Dieta powinna zawierać dużą ilość witamin, białka oraz soli mineralnych. Należy ograniczyć spożywanie tłuszczów, cukrów ostrych przypraw i używek – wszystkie te czynniki wpływają bowiem niekorzystnie na kondycję skóry, a w konsekwencji – powodują i nasilają łojotok. Niezmiernie ważne jest również unikanie sytuacji stresowych.

Powiązane artykuły

Znajdź dermatologa na skróty

Dermatolog to lekarz specjalista, który zajmuję się w leczeniem skóry, włosów oraz paznokci. Dermatologia to dziedzina medycyny, którą możemy podzielić na dermatologię leczniczą oraz estetyczną. Dermatologia lecznicza, jak sama nazwa wskazuje, skupia się na leczeniu chorób skóry takich jak afta, łuszczyca, czerniak, łysienie, trądzik różowaty, i wiele innych. 

Dermatologia estetyczna skupia się na poprawie kondycji skóry i spowolnieniu procesów starzenia. W dermatologii estetycznej stosuje się preparaty i zabiegi na usuwanie zmarszczek, usuwanie znamion, itp. Często leczenie chorób skóry, takich jak trądzik pospolity, wymaga też wykonania zabiegów estetycznych w celu usunięcia blizn potrądzikowych lub przebarwień skóry. 

Dermatolog specjalizujący się w leczeniu chorób skóry może jednocześnie być specjalistą dermatologii estetycznej lub szeroko pojętej medycyny estetycznej.  Dermatochirurgia zajmuje się usuwaniem chirurgicznym lub laserowym zmian skórnych takich jak różne rodzaje znamion – naskórkowe i melanocytowe, naczyniowe, łojowe i potowe -włókniaki, kurzajki, kaszaki, i inne.