ŁUSZCZYCA

Redakcja Dermatolog.pl, 30 października 2014

Łuszczyca – opis choroby

Łuszczyca (łac. psoriasis) jest o chorobą skórną o podłożu autoimmunologicznym, występującą u 1–3% populacji ludzkiej na świecie. Łuszczyca należy też do chorób uwarunkowanych genetycznie. Gdy jedno z rodziców jest chore, prawdopodobieństwo, że dziecko również będzie miało łuszczycę, wynosi 25%. Natomiast gdy choroba dotyka oboje rodziców – ryzyko wzrasta do 60 %. Łuszczyca ma charakter przewlekły i nawrotowy. Pierwszy wysiew zmian może nastąpić w każdym wieku, jednak szczyt zachorowań przypada na drugą i trzecią dekadę życia. Gdy zmiany pojawiają się u osób starszych, można przypuszczać, że łuszczyca jest reakcją organizmu na leki podawane przy chorobach serca lub depresji.

Łuszczyca występuje w wielu odmianach klinicznych:

  • plackowata – stanowi ok. 85% przypadków;
  • kroplista – występuje po infekcjach;
  • wysiękowa – dotyczy fałdów skórnych i okolic narządów płciowych;
  • zaostrzała – zmiany utrzymują się wyjątkowo długo;
  • uogólniona – z ciężkim przebiegiem, zajmująca prawie całą skórę;
  • krostkowa–uogólniona – najcięższa odmiana, może prowadzić do amyloidozy nerek, a nawet zgonu.

Łuszczyca jest chorobą, do której chory ma genetyczne predyspozycje i która może ujawniać się pod wpływem określonych czynników. Bezpośrednimi przyczynami wysiewów łuszczycowych mogą być infekcje wywołane przez paciorkowce, grzyby i bakterie. Łuszczyca może się pojawić na przykład pod wpływem anginy lub stanu zapalnego związanego z chorobą zęba. Częste wysiewy nękają osoby z wirusem HIV. Łuszczyca wywoływana jest też przez urazy fizyczne skóry. Zmiany łuszczycowe pojawiają się więc w miejscach skaleczeń, oparzeń, zadrapań oraz blizn pooperacyjnych, a także tam, gdzie wykonany został tatuaż lub piercing. Ponadto łuszczyca może pojawić się pod wpływem sytuacji stresowych, wywołujących bardzo silne emocje.

Atakom łuszczycy sprzyjają także leki – jej powrót może wywołać zaprzestanie przyjmowania kortykosteroidów. Środki te stosuje się, gdy u pacjenta wystąpi łuszczyca. Kortykosteroidy mają dużą skuteczność w usuwaniu objawów tego schorzenia. Jednak często zdarza się wraz z zakończeniem lub przerwaniem kuracji się, objawy wracają ze zdwojoną siłą. Łuszczyca może zostać wywołana również przez leki przeciwmalaryczne, beta-blokery używane przy nadciśnieniu, a także blokery kanału wapniowego oraz leki przeciwzapalne. Łuszczyca bywa też pokłosiem zmian hormonalnych wywołanych ciążą, pokwitaniem lub przekwitaniem. Jej wysypy przyspieszyć może również picie alkoholu, palenie papierosów oraz niewłaściwa dieta.

Źródło zdjęć: DermNet NZ

 

Objawy łuszczycy

Łuszczyca zazwyczaj objawia się owalnymi lub okrągłymi, żywoczerwonymi ogniskami, które szybko rogowacieją i pokrywają się srebrzystobiałą łuską. W przypadku łuszczycy plackowatej zmiany zlokalizowane są na skórze gładkiej. Gdy w trakcie aktywnej fazy tego schorzenia zostanie uszkodzona skóra, wysiewają się grudki łuszczycowe.

W pozostałych odmianach łuszczycy objawy są różne:

  • łuszczyca kroplista – towarzyszące drobne grudki;
  • łuszczyca zastarzała – zmiany pogrubiałe, pokryte grubą warstwą łuski;
  • łuszczyca uogólniona – zmiany chorobowe na całym ciele;
  • łuszczyca krostkowa – krosty o podłożu rumieniowym, zlewające się i powodujące spełzanie naskórka.

Łuszczycy skóry może towarzyszyć też rzadsza (diagnozowana u 0,25% populacji) łuszczyca stawowa, znana też jako łuszczycowe zapalenie stawów. Sedno tego schorzenia tkwi w zapaleniu stawów, czyli artretyzmie, dotykającym stawy rąk i nóg. W efekcie zmian zapalnych chory odczuwa ból stawów, a tkanki okolic stawowych stają się zaczerwienione, rozpalone i obrzęknięte. Przy zajęciu rąk palce nabierają kiełbasowatego kształtu. Choroba bywa często mylona z reumatoidalnym zapaleniem stawów.

 

Diagnoza

Łuszczycę diagnozuje się w oparciu o badanie dermatologiczne i wywiad. W większości przypadków specjalistyczne badania nie są wymagane. Jeśli istnieją wątpliwości, dermatolog może zlecić biopsję skóry.

 

Leczenie łuszczycy

Łuszczyca należy do schorzeń, które leczy się wyłącznie objawowo. W tym celu stosuje się głównie leczenie miejscowe. Zmierza ono do usunięcia łusek, a w kolejnych etapach – ograniczenia proliferacji naskórka oraz zmniejszenia stanu zapalnego. Do usunięcia łuski stosuje się kwas salicylowy przez 2-3 dni, a w celu przywrócenia prawidłowego różnicowania się komórek, które zmieniła łuszczyca – cignoline i dziegdzie. Pomocne bywają też miejscowe glikokortykosteroidy oraz pochodne witaminy D, a także retinoidy.

W szczególnych przypadkach – jak rozległa łuszczyca oporna na leczenie miejscowe czy łuszczyca krostkowa – dermatolog może zalecić preparaty immunosupresyjne. Innymi metodami terapeutycznymi są: selektywna fototerapia SUP (naświetlanie promieniami UVB oraz UVA), a także fotochemoterapia (PUVA) polegająca na podawaniu środków uwrażliwiających na światło słoneczne. Choroba bywa również leczona kąpielami solankowymi i ekspozycją słoneczną, kąpielami w Morzu Martwym oraz metodami psychoterapeutycznymi.

 

Prewencja

Osoby, u których łuszczyca może wystąpić rodzinnie, muszą unikać czynników mogących wywołać wysiew zmian chorobowych, jak chemiczne i mechaniczne urazy, paciorkowe infekcje gardła, silne nasłonecznienie, stres i niektóre leki. Aby nie wystąpiła łuszczyca, dieta powinna być pozbawiona wszelkich używek, które mogą sprzyjać rozwojowi i zaostrzeniu objawów choroby. Warto ograniczyć w niej również mięso, nabiał, skrobię, cukier, ocet i smażone potrawy na rzecz warzyw, owoców, ziół, białka roślinnego i oleju. Taki związek na linii łuszczyca i dieta wykazali już starożytni Chińczycy. Osoby, które wiedzą, że schorzenie może u nich wystąpić, powinny również unikać stosowania ostrych gąbek czy szczotek do kąpieli. Uszkodzenia skóry są bowiem czynnikami przyśpieszającymi powstawanie nowych zmian bądź zaostrzającymi już istniejące.

Znajdź specjalistę