ŁYSIENIE

Redakcja Dermatolog.pl, 30 października 2014

Łysienie – opis choroby

Wypadanie włosów jest normalnym zjawiskiem związanym z ostatnią fazą cyklu włosowego. Problemem staje się natomiast wtedy, gdy jest wzmożone i pociąga za sobą łysienie (łac. alopecia) – czyli przejściowe lub trwałe wypadanie włosów. Dotyka ono głównie osoby starsze, ale może wystąpić w każdym wieku, nawet u dzieci.
Łysienie jest objawem chorobowym polegającym na postępującym zaniku procesu wytwarzania włosa w mieszku włosowym. Proces ten może tyczyć się tylko skóry głowy lub też innych partii ciała, jak doły pachowe, okolice narządów płciowych, brwi, rzęsy czy brody u mężczyzn.
Jeśli utrata włosów szacunkowo oscyluje wokół liczby 100 dziennie, a proces ten utrzymuje się przez kilka tygodni – u pacjenta z pewnością wystąpiło łysienie.
Przypadłość ta może mieć różne powody. Łysienie bywa bowiem zarówno samodzielnym zespołem chorobowym, jak i objawem innych dolegliwości, a także reakcją organizmu na różne bodźce.

Łysienie mogą wywoływać następujące czynniki:

  • mechaniczne – wycieranie się na skutek tarcia, np. o poduszkę, naciąganie włosów uczesaniem, wyrywanie;
  • toksyczne – zatrucia talem, arsenem, rtęcią;
  • chorobowe – choroby włosów (np. zapalenie mieszka włosowego, grzybica skóry owłosionej głowy), ale i zakaźne (np. gruźlica, zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, zapalenie płuc, odra, kiła – tutaj szczególnie toksyczna dla włosów jest wysoka gorączka) czy układowe (np. cukrzyca, nadczynność i niedoczynność tarczycy);
  • psychiczne – stres, nawykowe wyrywanie włosów, zaburzenia psychiczne;
  • farmakologiczne – pochodne tiouracylu, środki przeciwkrzepliwe, leki cytostatyczne i immunosupresyjne.

Wyróżnia się łysienie…

rozlane (powodujące zmniejszenie gęstości włosów), uogólnione (z utratą mieszków włosowych na całym ciele) lub ograniczone do różnej wielkości ognisk.

Najczęstsze postaci schorzenia to łysienie zależne od androgenów (czyli spowodowane zaburzeniami hormonalnymi), przewlekłe łysienie telogenowe (rozproszone, wzmożone wypadanie włosów) oraz łysienie plackowate (fragmentaryczne wypadanie włosów bez cech bliznowacenia). W części przypadków objaw jest przemijający – może ustąpić po usunięciu przyczyny. Natomiast charakter trwały przybiera łysienie typu męskiego oraz występujące w chorobach skóry owłosionej (z bliznowaceniem).

Źródło zdjęć: DermNet NZ

Objawy

Łysienie powoduje wypadanie włosów.

W zależności od tego, z jakim typem łysienia mamy do czynienia, może ono objawiać się na różne sposoby w zależności od tła dolegliwości, np.:

  • nadczynność tarczycy – włosy cienkie, jedwabiste, o wzmożonym połysku, wypadanie włosów w okolicy czoła – postać rozlana lub odgraniczona, w niektórych przypadkach przerzedzenie włosów łonowych;
  • niedoczynność tarczycy – włosy suche, szorstkie i łamliwe, powolne wypadanie włosów, niekiedy objaw Hertogha – wyłysienie 1/3 zewnętrznej części brwi;
  • łysienie androgenowe u mężczyzn – łojotok i łupież jako objawy zwiastunowe, osłabione włosy na czubku głowy (wynik tzw. miniaturyzacji włosa), następnie meszek, a w końcu wypadnięcie włosów na tym obszarze;
  • łysienie androgenowe u kobiet – trądzik i nadmierne owłosienie ciała jako objawy zwiastunowe, następnie łysienie rozlane – równomierne na całej powierzchni głowy;
  • ciąża i poród – osłabienie i przerzedzenie włosów jako naturalna konsekwencja zmian hormonalnych (w ciąży włosów znacznie przybywa, w 3 miesiące po porodzie ich ilość zmniejsza się);
  • łysienie plackowate – ogniska łysienia, możliwy rumień w miejscu zmian chorobowych, tkliwość tej okolicy i świąd;
  • cukrzyca – łysienie rozlane ze szczególnym zajęciem szczytu głowy;
  • choroby zakaźne – odcinkowe ścieńczenie łodygi włosa (tzw. objaw Pohla-Pinkusa), łysienie rozlane z kumulacją zmian w obrębie okolicy czołowo-ciemieniowej;
  • grzybica – włosy kruche i łamliwe, niekiedy towarzyszący stan zapalny i blizny;
  • łuszczyca – tzw. twarda czapa sięgająca poza linię włosów;
  • zapalenie mieszka włosowego – owrzodzenie okolic karku z tendencja do zajęcia całej skóry głowy, możliwe powstanie blizn, nieodwracalne łysienie;
  • zatrucie, np. talem – zmiany w strukturze włosa, niemal całkowita utrata włosów po około 2. tygodniach od zatrucia, odrost po 6-8. tygodniach;
  • stres – tymczasowe, nadmierne wypadanie włosów.

 

Zdarza się też, że włosy wypadają nagle (nawet w ciągu kilku godzin) na małym obszarze, ale całkowicie.
 

Diagnoza łysienia

Samo łysienie łatwo zdiagnozować. Wyzwaniem dla lekarza jest natomiast odkrycie, z jakiego rodzaju łysieniem ma do czynienia oraz jakie są jego przyczyny. Jeśli dermatolog podejrzewa, że wypadanie włosów może być wynikiem czynników zewnętrznych, powinien przeprowadzić wywiad celem ustalenia możliwych powodów wystąpienia dolegliwości. Gdy w grę wchodzi podejrzenie innych chorób, których skutkiem może być łysienie, należy przeprowadzić badania diagnostyczne w ich kierunku. Z kolei jeśli lekarz sądzi, że łysienie jest w danym przypadku odrębną jednostką chorobową, może wykonać badanie stanu korzenia włosów (trichogram) lub obserwować zmianę grubości włosów w fazie wzrostu.

 

Leczenie łysienia

Wybór terapii schorzenia zależy od tego, jaki powód choroby zdiagnozował lekarz. Jeśli łysienie wynika z innej choroby, konieczne jest wyjście od leczenia właśnie tej przypadłości. Do niedawna łysienie było nieuleczalne, dziś znane są preparaty stymulujące odrost włosów. Jeżeli zmiany w strukturach cebulek nie są daleko posunięte, wystarczy sięgnąć po odpowiednie środki pielęgnacyjne do użytku zewnętrznego (szampony, odżywki, maski – z kwasami gamma, aminokwasami, glikozaminoglikanami oraz witaminami A, E  oraz z grupy B, których zadaniem jest odbudowa i regeneracja zachowanych na głowie włosów, a także stymulacja procesu powstawania nowych cebulek). Specjalista dermatolog może zalecić także farmakoterapię z użyciem minoksydylu o działaniu pobudzającym mieszki włosowe do porostu. Podobne właściwości stymulujące cebulki włosów wykazuje mezoterapia skóry głowy – zabieg polegający na wykonaniu mikrowkłuć przy pomocy miniaturowych igieł, by w ten sposób pobudzić proces odżywienia i regeneracji cebulek włosowych. W terapii tej przypadłości stosuje się również leczenie przeciwłojotokowe i przeciwbakteryjne.

Natomiast, gdy wypadanie włosów jest już zaawansowane i ciągle postępuje, konieczne są zabiegi, takie jak przeszczep skóry owłosionej czy transplantacja włosów. Dzisiejsza chirurgia odtwórcza włosa bazuje głównie na dwóch metodach zwalczających łysienie – STRIP i FUE –  które różnią się sposobem pobrania materiału z włosami. W metodzie STRIP transplanty pozyskuje się przez wycięcie z okolicy potylicznej paska skóry owłosionej. Następnie jest on dzielony na mniejsze fragmenty za pomocą narzędzi optycznych. Z kolei fragment skóry operacyjnie pozbawionej włosów poddaje się zeszyciu, czego efektem jest linijna blizna. W przeciwieństwie do metody STRIP metoda FUE sprowadza się do punktowego pobrania drobnych fragmentów skóry z okolicy biorczej. Zabieg ten nie prowadzi też do powstania blizny, a jedynie licznych, drobnych, owalnych punktów na skórze głowy (choć z czasem mogą one się zlać, tworząc większy ślad).

 

Prewencja

Łysienie to choroba, której nie da się uniknąć na 100%. Można jednak dbać o zdrowie i dobrą kondycje włosów. W tym celu warto stosować zrównoważone odżywianie, bogate we wszystkie niezbędne składniki odżywcze. By nie dopadło nas łysienie, należy dostarczać organizmowi witamin A, C, E i z grupy B oraz mikroelementów, takich jak: cynk i żelazo – niezbędnych do produkcji keratyny, będącej głównym budulcem włosów. Równie istotna w diecie jest miedź – wpływającą na barwę i strukturę włosa. Zdrowa dieta powinna iść też w parze z odpowiednią pielęgnacją włosów. Trzeba bowiem mieć na uwadze, że farbowanie, prostowanie czy trwała ondulacja to zabiegi kosmetyczne, które mogą osłabiać włosy, a w konsekwencji powodować ich wypadanie.

Powiązane artykuły

Znajdź dermatologa na skróty

Dermatolog to lekarz specjalista, który zajmuję się w leczeniem skóry, włosów oraz paznokci. Dermatologia to dziedzina medycyny, którą możemy podzielić na dermatologię leczniczą oraz estetyczną. Dermatologia lecznicza, jak sama nazwa wskazuje, skupia się na leczeniu chorób skóry takich jak afta, łuszczyca, czerniak, łysienie, trądzik różowaty, i wiele innych. 

Dermatologia estetyczna skupia się na poprawie kondycji skóry i spowolnieniu procesów starzenia. W dermatologii estetycznej stosuje się preparaty i zabiegi na usuwanie zmarszczek, usuwanie znamion, itp. Często leczenie chorób skóry, takich jak trądzik pospolity, wymaga też wykonania zabiegów estetycznych w celu usunięcia blizn potrądzikowych lub przebarwień skóry. 

Dermatolog specjalizujący się w leczeniu chorób skóry może jednocześnie być specjalistą dermatologii estetycznej lub szeroko pojętej medycyny estetycznej.  Dermatochirurgia zajmuje się usuwaniem chirurgicznym lub laserowym zmian skórnych takich jak różne rodzaje znamion – naskórkowe i melanocytowe, naczyniowe, łojowe i potowe -włókniaki, kurzajki, kaszaki, i inne.