OBRZĘK NACZYNIORUCHOWY

Redakcja Dermatolog.pl, 3 listopada 2014

Obrzęk naczynioruchowy – opis choroby

Pokrzywka i obrzęk naczynioruchowy – znany też jako obrzęk Quinckego czy obrzęk angioneurotyczny (łac. oedema angioneuroticum, angioodema) – to dwa oblicza tej samej przypadłości. Dodatkowo mogą one ze sobą współistnieć – u ok. 50% chorych obrzęk naczynioruchowy występuje razem z pokrzywką. Również ich patogeneza jest podobna, gdyż w obu przypadkach zmiany skórne są skutkiem uwolnienia z komórek tucznych mediatorów zapalnych (głównie histaminy) działających na naczynia krwionośne oraz okoliczne nerwy. Gdy zwiększa się przepustowość naczyń, przedostający się do skóry płyn powoduje jej obrzęk. Ten dobrze odgraniczony w obrębie skóry właściwej to pokrzywka, a słabo odgraniczony w tkance podskórnej i podśluzówkowej – obrzęk naczynioruchowy. 

Przypadłość ta – podobnie jak pokrzywka – może mieć tło alergiczne i niealergiczne. Objaw alergiczny wywołują najczęściej leki typu penicylina lub sulfonamidy, ale i pokarmy, lateks, substancje wziewne oraz jad owadów. Natomiast obrzęk Quinckego o etiologii niealergicznej zwykle wywołują preparaty z grupy NLPZ, radiologiczne środki kontrastowe, bodźce fizyczne, jak wibracje, niska temperatura, światło słoneczne, stres i wysiłek. Obok tego 1% pacjentów cierpi na tzw. dziedziczny obrzęk naczynioruchowy, czyli taki, gdzie powodem jego wystąpienia jest niedobór inhibitora C1 esterazy.

Źródło zdjęć: DermNet NZ

 

Objawy

Obrzęk Quinckego narasta szybko i nasila się, często zajmuje błony śluzowe, współwystępuje z uczuciem pieczenia i rozpierania skóry, a ustępuje wolniej niż pokrzywka – do 72 h. Natomiast z powodu niewielkiej ilości nerwów czuciowych w głębszej warstwie skóry tego typu obrzmienie nie występuje wraz ze świądem. Obrzęk naczynioruchowy pojawia się w miejscach ubogich w tkankę łączną, tj. w okolicy czerwieni wargowej, oczodołów, języka, krtani, rąk i stóp oraz zewnętrznych narządów płciowych. Szczególnie niebezpieczny jest obrzęk krtani, który może doprowadzić do całkowitego zamknięcia głośni, a w konsekwencji uduszenia się pacjenta.

 

Diagnostyka

Jeśli u pacjenta podejrzewa się obrzęk naczynioruchowy, diagnostyka powinna zmierzać do ustalenia jego przyczyny i typu. W celu wykluczenia czynnika dziedzicznego dermatolog powinien spytać pacjenta o występowanie tej choroby w rodzinie. Zaistnienie izolowanego epizodu obrzęku tkanki podskórnej może bowiem sugerować niedobór inhibitora C1 esterazy, czyli obrzęk Quinckego o charakterze genetycznym, co potwierdzą specjalistyczne badania. Lekarz z pewnością zapyta też o stosowane leki, użądlenia owadów, ewentualny wysiłek fizyczny, bodźce uciskowe, spożyte pokarmy czy czynniki obecne w środowisku pracy, jak np. lateks. Wszystko celem ustalenia przyczyny zmian chorobowych.

Leczenie

Terapia schorzenia jest w zasadzie dwojaka i zależna od jego etiologii. Gdy u pacjenta występuje nabyty obrzęk naczynioruchowy, leczenie sprowadza się do przeciwdziałania chorobie podstawowej. Natomiast jeśli przypadłość ma charakter wrodzony, dermatolog zwykle zaleca choremu koncentrat inhibitora C1 esterazy (podawany też zapobiegawczo, np. przed zabiegiem stomatologicznym). W tym przypadku stosuje się również androgeny (hormony męskie), np. atanazolol i danazol, które zwiększają produkcję białek i redukują obrzmienie. Natomiast gdy ten współistnieje z pokrzywką, choremu podaje się glikokortykosteroidy i leki przeciwhistaminowe, czyli preparaty zalecane przy pokrzywce.

 

Prewencja

Pierwsza manifestacja obrzęku naczynioruchowego jest raczej niemożliwa do przewidzenia. Ryzyko wystąpienia nawrotów można jednak zminimalizować przez unikanie czynnika wyzwalającego obrzęk. Z kolei w sytuacji, gdy schorzenie występowało już u członków rodziny, warto wykonać testy pod kątem potwierdzenia lub wykluczenia tej nieprawidłowości u pacjenta.

Powiązane artykuły

Znajdź dermatologa na skróty

Dermatolog to lekarz specjalista, który zajmuję się w leczeniem skóry, włosów oraz paznokci. Dermatologia to dziedzina medycyny, którą możemy podzielić na dermatologię leczniczą oraz estetyczną. Dermatologia lecznicza, jak sama nazwa wskazuje, skupia się na leczeniu chorób skóry takich jak afta, łuszczyca, czerniak, łysienie, trądzik różowaty, i wiele innych. 

Dermatologia estetyczna skupia się na poprawie kondycji skóry i spowolnieniu procesów starzenia. W dermatologii estetycznej stosuje się preparaty i zabiegi na usuwanie zmarszczek, usuwanie znamion, itp. Często leczenie chorób skóry, takich jak trądzik pospolity, wymaga też wykonania zabiegów estetycznych w celu usunięcia blizn potrądzikowych lub przebarwień skóry. 

Dermatolog specjalizujący się w leczeniu chorób skóry może jednocześnie być specjalistą dermatologii estetycznej lub szeroko pojętej medycyny estetycznej.  Dermatochirurgia zajmuje się usuwaniem chirurgicznym lub laserowym zmian skórnych takich jak różne rodzaje znamion – naskórkowe i melanocytowe, naczyniowe, łojowe i potowe -włókniaki, kurzajki, kaszaki, i inne.