OPRYSZCZKA GENITALNA

Redakcja Dermatolog.pl, 23 marca 2015

OPRYSZCZKA GENITALNA

Opis choroby

Opryszczka genitalna (łac. genital herpes) jest jedną z najczęstszych chorób przenoszonych drogą płciową. Szacuje się, że ponad 1/3 populacji ogólnej jest zakażona wirusem Herpes simplex (HSV) wywołującym to schorzenie. Długo uważano, że opryszczka narządów płciowych to skutek aktywności typu HSV-2 wirusa – zajmującego dolne partie ciała. Jednak różnice kulturowe i zmiany obyczajów seksualnych (seks oralno-genitalny) sprawiły, że opryszczka genitalna może być wywołana także przez wirus HSV-1 powodujący opryszczkę wargową. HSV-1 przenosi się przez kontakt z objętą procesem chorobowym skórą i śluzówką chorego czy śliną zawierającą wirusy. Natomiast HSV-2 rozprzestrzenia się głównie drogą kontaktów seksualnych, dając objawy w okolicach narządów płciowych. Jednak wcześniej wirusy HSV wnikają do komórek nabłonka, a po namnożeniu cząstek, są transportowane do zwojów nerwowych. Tam przechodzą w stan latencji. Okres utajenia choroby może trwać kilka miesięcy, a nawet kilka, kilkanaście lat. Stres, gorączka, zakażenie bakteryjne, miejscowa lub ogólna immunosupresja (hamowanie wytwarzania przeciwciał), menstruacja, promieniowanie UV lub uraz – mogą reaktywować wirusa.

Opryszczka genitalna objawy

Zmiany skórne może poprzedzić świąd i pieczenie okolic intymnych oraz uczucie ich napięcia i odrętwienia. Pęcherzyki z treścią surowiczą – osadzone na zapalnie zmienionym podłożu, z tendencją do grupowania się – zajmują skórę i śluzówki narządów płciowych po 2-7 dniach okresu wylęgania. Następnie ich charakter zmienia się – opryszczka narządów płciowych przyjmuje postać owrzodzeń lub nadżerek pokrytych strupem. Wykwity skórne zajmują:

  • u kobiet – srom, pochwę, szyjkę macicy, cewkę moczową, okolice krocza i odbytu,
  • u mężczyzn – żołądź, wewnętrzną blaszkę napletka, skórę prącia, odbyt, cewkę moczową.

Opryszczka genitalna łączy się też z bólami głowy, osłabieniem i gorączką, śluzowo-ropną wydzieliną z pochwy, wodnisto-śluzowym wyciekiem z prącia, czasem powiększeniem oraz bolesnością pachwinowych węzłów chłonnych. Przy tak przebiegającym zakażeniu pierwotnym zmiany utrzymują się 2-3 tygodnie. Nawroty choroby są już mniej nasilone i krótsze – od 7 do 10 dni.

Diagnoza

Podstawą rozpoznania schorzenia jest ogląd zmian skórnych oraz diagnostyka laboratoryjna, potwierdzająca zakażenie wirusem HSV (wykrywanie przeciwciał, antygenów czy materiału genetycznego wirusa). Badający pacjenta urolog, dermatolog albo czy lekarz pierwszego kontaktu, może jednak mieć problemy z rozpoznaniem choroby, ze względu na możliwe zajęcie okolic pozagenitalnych (pośladki, uda, a nawet palce rąk), czy odmienną od podręcznikowej morfologię zmian (pęknięcie sromu, prącia czy okolic odbytu, nawracające zmiany rumieniowe okolic intymnych, upławy bez wyraźnych zmian narządów, powracający ból korzonkowy).

Opryszczka narządów płciowych bywa też mylona z infekcjami dróg moczowych, drożdżakową infekcją pochwy lub zapaleniem ropnym. Szybkie rozpoznanie choroby pozwala uniknąć niebezpiecznych powikłań u pacjenta (aseptyczne zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych), zainfekowania innych osób lub odmatczynego zakażenia płodu. Opryszczka genitalna w ciąży grozi bowiem uszkodzeniem płodu, poronieniem, ślepotą dziecka w wyniku porodu drogami natury, a nawet zgonem.

Leczenie

Wczesne wdrożenie terapii przekłada się na szybsze zwalczenie objawów, które wywołała opryszczka genitalna. Leczenie tej przypadłości sprowadza się do podania pacjentowi leków antywirusowych (głównie acyklowiru) – nie eliminujących, ale hamujących  namnażanie się wirusa – oraz zastosowania środków niwelujących:

  • ból i świąd – leki przeciwbólowe (ibuprofen, paracetamol), miejscowe maści znieczulające, łagodzący żel aloesowy;
  • ból podczas oddawania moczu – ciepłe kąpiele, polewanie okolic genitalnych wodą, zimne okłady (ale nie bezpośrednio na skórę).

Opryszczka narządów płciowych wymaga też przyjmowania dużej ilości płynów, by rozcieńczyć mocz i obniżyć dyskomfort podczas korzystania z toalety. Natomiast w celu szybszego wysuszenia zmian skórnych, dermatolog może polecić kąpiele w roztworze soli czy maść ze srebrem, a odradzić perfumowane, mogące podrażniać skórę środki do higieny.

Prewencja

W związku z tym, że opryszczka genitalna może nie dać objawów klinicznych mimo aktywnego zakażenia wirusem Herpes simplex, zarazić się nim można zupełnie nieświadomie. By obniżyć ryzyko infekcji, najlepiej unikać współżycia z przypadkowymi osobami, a koniecznie z tymi, u których wystąpiła widoczna opryszczka narządów płciowych lub opryszczka wargowa. Osoby zakażone również powinny zachować się odpowiedzialnie i podczas rzutów choroby zrezygnować ze zbliżeń intymnych, a także z korzystania ze wspólnych ręczników czy gąbek do mycia ciała. Natomiast w celu zapobiegania nawrotom schorzenia warto wzmacniać ogólną odporność organizmu, unikać przewlekłego stresu i silnego nasłonecznienia oraz urazów okolic genitalnych – oparzeń, zranień, podrażnień kosmetykami lub wywołanych depilacją.

Objawy

  • prodromalne: świąd, pieczenie, uczucie napięcia i odrętwienia okolic intymnych;
  • skórne: pęcherzyki z treścią surowiczą, owrzodzenia, nadżerki ze strupami na narządach płciowych;
  • towarzyszące: bóle głowy, osłabienie, gorączka, śluzowo-ropna wydzielina z pochwy, wodnisto-śluzowy wyciek z prącia, powiększenie i bolesność pachwinowych węzłów chłonnych.

Powiązane artykuły

Znajdź dermatologa na skróty

Dermatolog to lekarz specjalista, który zajmuję się w leczeniem skóry, włosów oraz paznokci. Dermatologia to dziedzina medycyny, którą możemy podzielić na dermatologię leczniczą oraz estetyczną. Dermatologia lecznicza, jak sama nazwa wskazuje, skupia się na leczeniu chorób skóry takich jak afta, łuszczyca, czerniak, łysienie, trądzik różowaty, i wiele innych. 

Dermatologia estetyczna skupia się na poprawie kondycji skóry i spowolnieniu procesów starzenia. W dermatologii estetycznej stosuje się preparaty i zabiegi na usuwanie zmarszczek, usuwanie znamion, itp. Często leczenie chorób skóry, takich jak trądzik pospolity, wymaga też wykonania zabiegów estetycznych w celu usunięcia blizn potrądzikowych lub przebarwień skóry. 

Dermatolog specjalizujący się w leczeniu chorób skóry może jednocześnie być specjalistą dermatologii estetycznej lub szeroko pojętej medycyny estetycznej.  Dermatochirurgia zajmuje się usuwaniem chirurgicznym lub laserowym zmian skórnych takich jak różne rodzaje znamion – naskórkowe i melanocytowe, naczyniowe, łojowe i potowe -włókniaki, kurzajki, kaszaki, i inne.