RUMIEŃ WYSIĘKOWY WIELOPOSTACIOWY

Redakcja Dermatolog.pl, 4 listopada 2014

Rumień wysiękowy wielopostaciowy – opis choroby

Rumień wysiękowy wielopostaciowy bywa skutkiem infekcji lub niepożądanego działania leku. Może on się przydarzyć każdemu – bez względu na wiek czy płeć, choć najcięższa postać częściej występuje u kobiet. Schorzenie jest rzadkie, częstsze wśród osób chorych na AIDS.

Początek objawów jest nagły i występuje po zażyciu leku bądź z powodu infekcji. Do czynników wywołujących rumień wysiękowy wielopostaciowy zalicza się zakażenia wirusowe, bakteryjne (głównie paciorkowcem), Mycoplasma (przede wszystkim ciężkie zapalenia płuc) oraz leki, takie jak antybiotyki, sulfonamidy, środki przeciwmalaryczne, przeciwdrgawkowe, a także leki moczopędne i niesterydowe leki przeciwzapalne.

Rumień wysiękowy wielopostaciowy ma różne odmiany. Może on wystąpić w łagodniejszej postaci lub w cięższej odmianie Stevensa-Johnsona. Najgroźniejsza, bo mogąca skutkować śmiercią, jest toksyczna nekroliza naskórka. Prowadzi ona do bardzo poważnego stanu wywołanego zaburzeniami elektrolitowymi, białkowymi oraz wtórnymi infekcjami bakteryjnymi. Toksyczna nekroliza naskórka w jednej trzeciej przypadków kończy się śmiercią – wywoływaną hipowolemią, krwawieniami z przewodu pokarmowego oraz zatorami płuc.

Źródło zdjęć: DermNet NZ

Objawy

Z całą pewnością jedną z bardziej nieprzyjemnych, niepożądanych konsekwencji przyjmowania leków jest rumień wysiękowy wielopostaciowy. Objawy tej choroby różnią się w poszczególnych jej typach. Rumień wysiękowy wielopostaciowy w łagodniejszej odmianie występuje w postaci zmian rumieniowo-obrzękowych o różnym nasileniu stanów zapalnych. Zmienione chorobowo obszary skóry są symetryczne i przyjmują postać koncentrycznych figur i obrączek. Zdarza się, że pojawiają się pęcherze oraz zmiany krwotoczne. Objawy obserwuje się zazwyczaj na odsiebnych częściach kończyn górnych i dolnych, a także błonach śluzowych jamy ustnej i okolic płciowych.

Rumień wysiękowy wielopostaciowy w odmianie ciężkiej dzieli się na dwie jednostki chorobowe – odmianę Stevensa-Johnsona oraz toksyczną nekrolizę naskórka. Przy zespole Stevensa-Johnsona pojawiają się pęcherze na błonach śluzowych jamy ustnej, narządów płciowych, a także jamy nosowej i spojówki. Na czerwieni wargowej tworzą się zaś wielowarstwowe krwotoczne strupy. Wykwity skórne są takie, jak w przypadku lżejszej odmiany, ale mogą występować również na twarzy i górnej części tułowia. Chorobie towarzyszy gorączka i bóle stawowe.
Toksyczna nekroliza naskórka przejawia się zmianami rumieniowymi i pęcherzami obecnymi zarówno na skórze, jak i błonie śluzowej. Bolesne wykwity początkowo pojawiają się na twarzy, a potem rozprzestrzeniają się po całym ciele. Naskórek ulega „podminowaniu”, a następnie spełza. Chorobie towarzyszą też zmiany w narządach przewodu pokarmowego i układu oddechowego.

 

Diagnostyka

Rumień wysiękowy wielopostaciowy diagnozuje się w oparciu o obraz kliniczny. Niezwykle ważny jest również wywiad z pacjentem, w którym koniecznie trzeba ustalić, jakie leki przyjmował chory. Są to czynności niezbędne do podjęcia dalszych działań terapeutycznych.

 

Leczenie

Rumień wysiękowy wielopostaciowy powodowany lekami wymaga natychmiastowego zaprzestania ich przyjmowania. Konieczne jest również przyspieszenie wydalenia jego metabolitów z organizmu pacjenta. Lekarz dermatolog zaleca także aplikację leków przeciwhistaminowych. W leczeniu miejscowym podaje się kremy obojętne lub z zawartością glikokortykosteroidów niefluorowanych (prednizolonowe lub hydrokortyzonowe). W miejscach, w których spełzł naskórek stosuje się zaś leki odkażające w postaci roztworów lub aerozoli. Natomiast gdy u pacjenta stwierdzono zespół Stevensa-Johnsona, terapia opiera się również na glikokortykosteroidach. Ponadto ze zmianami, które wywołał rumień wysiękowy wielopostaciowy w najcięższej postaci, postępuje się tak, jak z oparzeniami 2. stopnia. Bezwzględna sterylność i gotowość do reanimacji to podstawowe wymogi w tego typu sytuacjach. Pacjentowi podaje się również płyny wieloelektrolitowe i albuminy oraz stosuje się antybiotykoterapię.

 

Prewencja

Rumień wysiękowy wielopostaciowy może powstać w wyniku infekcji lub w reakcji na przyjmowane leki. Dlatego też, aby zminimalizować możliwość jego wystąpienia, należy leczyć się tylko i wyłącznie pod okiem specjalisty. Nie powinno się przyjmować leków, które nie zostały przepisane przez kompetentnego lekarza. Natomiast gdy dojdzie do sytuacji zażycia leku wywołującego niepożądane objawy, niezwykle istotne jest zapamiętanie jego nazwy i każdorazowe informowanie lekarza o zaistniałej, złej reakcji na specyfik.

Znajdź dermatologa na skróty

Dermatolog to lekarz specjalista, który zajmuję się w leczeniem skóry, włosów oraz paznokci. Dermatologia to dziedzina medycyny, którą możemy podzielić na dermatologię leczniczą oraz estetyczną. Dermatologia lecznicza, jak sama nazwa wskazuje, skupia się na leczeniu chorób skóry takich jak afta, łuszczyca, czerniak, łysienie, trądzik różowaty, i wiele innych. 

Dermatologia estetyczna skupia się na poprawie kondycji skóry i spowolnieniu procesów starzenia. W dermatologii estetycznej stosuje się preparaty i zabiegi na usuwanie zmarszczek, usuwanie znamion, itp. Często leczenie chorób skóry, takich jak trądzik pospolity, wymaga też wykonania zabiegów estetycznych w celu usunięcia blizn potrądzikowych lub przebarwień skóry. 

Dermatolog specjalizujący się w leczeniu chorób skóry może jednocześnie być specjalistą dermatologii estetycznej lub szeroko pojętej medycyny estetycznej.  Dermatochirurgia zajmuje się usuwaniem chirurgicznym lub laserowym zmian skórnych takich jak różne rodzaje znamion – naskórkowe i melanocytowe, naczyniowe, łojowe i potowe -włókniaki, kurzajki, kaszaki, i inne.