RYBIA ŁUSKA

Redakcja Dermatolog.pl, 4 listopada 2014

Rybia łuska – opis choroby

Rybia łuska to tak naprawdę zespół chorób wrodzonych, czyli tak zwanych genodermatoz. Choroba jest dziedziczona po rodzicach, a czasem nawet dalszych krewnych. Jej pierwsze symptomy pojawiają się u małych dzieci – nawet u 3-miesięcznych niemowląt. W zależności od danego typu schorzenia, rybia łuska może dotykać w równej mierze przedstawicieli obu płci (rybia łuska zwykła) bądź być sprzężona z płcią (rybia łuska o dziedziczeniu recesywnym) i występować wyłącznie u męskich potomków, podczas gdy kobiety są jedynie nosicielkami wadliwych genów.

Rybia łuska powstaje w wyniku nadmiernego i nieprawidłowego rogowacenia naskórka połączonego z jednoczesnym zaburzeniem jego usuwania. Wskutek tego procesu na skórze powstają zmiany przypominające łuskę ryb. Obejmują one najczęściej powierzchnię całego ciała, choć w niektórych typach choroby ograniczają się do skóry rąk i nóg.

Wyróżnia się kilka odmian choroby, najczęstsza to rybia łuska zwykła – pojawiająca się głównie u dzieci, a ustępująca podczas dorastania. Pozostałe odmiany choroby to rybia łuska o dziedziczeniu recesywnym – nasilająca się z wiekiem, współwystępująca z zaburzeniami wzroku, narządu ruchu, a także słuchu i ośrodkowego układu nerwowego – oraz erytrodermia ichtiotyczna z odmianą pęcherzową oraz rybia łuska jeżasta.

Zdarza się również, że rybia łuska jest nabyta. Pojawia się wtedy u osób z wyniszczonym organizmem np. wskutek nowotworu złośliwego, zespołu złego wchłaniania, a także wrzodziejącego zapalenia jelita grubego i chorób wątroby.

Źródło zdjęć: DermNet NZ

 

Objawy

Rybia łuska objawia się różnie – w zależności od tego, z jakim jej typem ma się do czynienia. Rybia łuska zwykła występuje pod postacią żółtych lub brązowych płatów, będących zrogowaciałym naskórkiem. Płaty te mają wielkość od kilku milimetrów do kilku centymetrów. Łuski nie nachodzą na siebie, lecz przylegają. Zaobserwować można je na klatce piersiowej, plecach oraz kończynach górnych i dolnych.
Rybia łuska o dziedziczeniu recesywnym powoduje powstanie dużych, brunatnych łusek, widocznych tuż po urodzeniu. Zmiany zajmują całe ciało – w tym doły pachowe, pachwiny, zgięcia łokciowe i podkolanowe. Zaś rybia łuska jeżasta charakteryzuje się brodawkowatymi i rogowaciejącymi wyroślami o linijnym lub drzewkowatym kształcie, które pojawiają się na niewielkich powierzchniach.

Bardzo ciężką odmianą jest erytrodermia ichtiotyczna , w której zmiany towarzyszą dziecku już od urodzenia, a w skrajnych przypadkach doprowadzają do śmierci. W tej odmianie cała powierzchnia skóry pokryta jest nawarstwieniami rogowymi, które pękając, wytwarzają białe płytki, następnie brunatniejące i przypominające wyglądem pancerz. Dodatkowym, przykrym objawem jest sącząca się spomiędzy płytek surowiczo-krwista wydzielina. Tym zmianom często towarzyszą zniekształcenia twarzy oraz przykurcze dłoni i stóp.
 

Diagnostyka

Wrodzona rybia łuska jest łatwa do zdiagnozowania na podstawie obrazu klinicznego. Poszczególne jej odmiany znacząco różnią się od siebie i są bardzo charakterystyczne. Nie ma więc potrzeby przeprowadzania dodatkowych badań. Trudniejsza do zdiagnozowania jest zazwyczaj rybia łuska nabyta. Lekarz, do którego zgłasza się pacjent z jej objawami, musi pokierować chorego tak, by odkryć, a następnie wyeliminować przyczyny jej pojawienia się.

 

Leczenie rybiej łuski

Rybia łuska jest niezwykle trudną w leczeniu, a dermatolog musi dobierać metody terapeutyczne indywidualnie. W gruncie rzeczy sprowadzają się one do łagodzenia objawów. Terapia taka trwa całe życie, a po jej zaprzestaniu objawy zwykle nasilają się. Choremu podaje się retinoidy aromatyczne. A ponieważ leki te mają liczne niepożądane efekty, lekarz powinien ustalić najniższą skuteczną dawkę. Chory przyjmujący tego typu środki musi również być pod stałą kontrolą lekarską. Ponadto pacjentom zaleca się stosowanie antykoncepcji, ponieważ leki te mogą silnie zaszkodzić płodowi.

Rybia łuska leczona jest też miejscowo maścią złuszczającą z dodatkiem kwasu salicylowego i mocznika. W ciężkich przypadkach podaje się chorym sterydy. Rybia łuska jeżasta, zajmująca niewielkie powierzchnie może być leczona chirurgicznie. Zaś w przypadkach nabytych rybia łuska ustępuje po zlikwidowaniu przyczyn jej wystąpienia.

 

Prewencja

Nie ma sposobów zapobiegających wystąpieniu choroby, którą jest rybia łuska. Natomiast aby uniknąć nasilenia się objawów, chory musi systematycznie stosować terapię, którą zaleca dermatolog. Korzystnie mogą też wpływać na stan jego skóry kąpiele rozmiękczające oraz jej natłuszczanie.

Powiązane artykuły

Znajdź dermatologa na skróty

Dermatolog to lekarz specjalista, który zajmuję się w leczeniem skóry, włosów oraz paznokci. Dermatologia to dziedzina medycyny, którą możemy podzielić na dermatologię leczniczą oraz estetyczną. Dermatologia lecznicza, jak sama nazwa wskazuje, skupia się na leczeniu chorób skóry takich jak afta, łuszczyca, czerniak, łysienie, trądzik różowaty, i wiele innych. 

Dermatologia estetyczna skupia się na poprawie kondycji skóry i spowolnieniu procesów starzenia. W dermatologii estetycznej stosuje się preparaty i zabiegi na usuwanie zmarszczek, usuwanie znamion, itp. Często leczenie chorób skóry, takich jak trądzik pospolity, wymaga też wykonania zabiegów estetycznych w celu usunięcia blizn potrądzikowych lub przebarwień skóry. 

Dermatolog specjalizujący się w leczeniu chorób skóry może jednocześnie być specjalistą dermatologii estetycznej lub szeroko pojętej medycyny estetycznej.  Dermatochirurgia zajmuje się usuwaniem chirurgicznym lub laserowym zmian skórnych takich jak różne rodzaje znamion – naskórkowe i melanocytowe, naczyniowe, łojowe i potowe -włókniaki, kurzajki, kaszaki, i inne.