SKAZA BIAŁKOWA

Redakcja Dermatolog.pl, 13 listopada 2017

Skaza białkowa – opis choroby

Skaza białkowa to potoczny termin określający alergię na białka mleka krowiego rozpoczynającą się przeważnie w dzieciństwie. U jej podłoża leży udokumentowany mechanizm immunologiczny związany z nieadekwatną reakcją układu odpornościowego. Europejska Akademia Alergologii i Immunologii Klinicznej szacuje, że skaza białkowa jest najczęstszą alergią pokarmową dotyczącą 4-6% niemowląt oraz dzieci do 3 roku życia. Wśród objawów skazy białkowej przeważają zmiany alergiczne na skórze oraz manifestacje ze strony przewodu pokarmowego.

skaza białkowa

Niepożądane reakcje odpornościowe spowodowane spożyciem konkretnych pokarmów ogólnie określa się mianem nadwrażliwości pokarmowej. Pierwszy kontakt z alergenem, w przypadku skazy białkowej z mlekiem krowim, generuje stan uczulenia. Organizm rozpoczyna wówczas produkcję przeciwciał lub innych mediatorów stanu zapalnego skierowanych przeciwko białkom zawartym w danym pokarmie. Wskutek tego ponowne spożycie produktów mlecznych wyzwala reakcję alergiczną odpowiedzialną za pojawienie się objawów chorobowych. Typowe mleko krowie zawiera ponad 25 alergizujących białek. Cztery z nich: β- laktoglobulina, α- laktoglobulina, albumina surowicy bydlęcej oraz kazeina są najistotniejszymi czynnikami odpowiedzialnymi za powstawanie skazy białkowej. Warto podkreślić, że powyższe substancje występują nie tylko w produktach mlecznych. Stąd objawy skazy białkowej mogą wystąpić po spożyciu mięsa wołowego, cielęciny oraz mleka koziego lub owczego (zawierają one kazeinę).

Skaza białkowa – objawy

Nasilenie objawów skazy białkowej zależy od wielu czynników środowiskowych oraz genetycznych. Pierwsze symptomy nadwrażliwości na białko mleka krowiego można zauważyć już w pierwszych tygodniach życia. W okresie wczesnoniemowlęcym 60% pacjentów prezentuje objawy ze strony przewodu pokarmowego oraz skóry. Postać oddechowa występuje u 10-40% dzieci.

Typowe oznaki rozwijającej się skazy białkowej to:

  • biegunka, pasemka świeżej krwi w stolcu, zahamowanie przyrostu masy ciała, wymioty, bóle brzucha, refluks żołądkowo przełykowy
  • ostra (lub zdecydowanie rzadziej przewlekła) pokrzywka skórna
  • obrzęk naczynioruchowy skóry lub jamy ustnej
  • atopowe zapalenie skóry (AZS) cechujące się zaczerwienieniem, szorstkością i świądem skóry. Zlokalizowane jest na twarzy dziecka, karku, owłosionej skórze głowy, zgięciach łokciowych, kolanowych. Niekiedy zmiany skórne mogą mieć charakter wysiękowy.
  • zespół alergii jamy ustnej (obrzęk, szczypanie, mrowienie błony śluzowej ust oraz przedsionka jamy ustnej)
  • śluzowy katar, duszność, astma
  • wstrząs anafilaktyczny, który występuje u ok. 9% dzieci ze zdiagnozowaną skazą białkową. Zwykle ma on przebieg łagodny.

Warto zaznaczyć, że manifestacja kliniczna skazy białkowej zmienia się wraz wiekiem. Jest to tzw. marsz alergiczny. Polega on na przechodzeniu jednej postaci alergii w drugą. Zazwyczaj na początku choroby dominują objawy pokarmowe oraz skórne, które następnie ewoluują w postać oddechową. Niekiedy dochodzi do całkowitego wycofania się zmian chorobowych.

Diagnoza

Nie ma pojedynczego badania, które w sposób jednoznaczny pozwoliłoby na rozpoznanie skazy białkowej. Podstawowe znaczenie ma zatem wywiad, gdyż pozwala on ustalić czy pojawianie się objawów ma związek ze spożyciem produktów mlecznych. Testy eliminacji i prowokacji mają natomiast na celu wykazanie ustąpienia symptomów nadwrażliwości podczas stosowania diety eliminacyjnej (zwykle 3-4 tygodnie), a następnie ich ponownego pojawienia się po wprowadzeniu mleka do jadłospisu. Punktowe testy skórne są natomiast przydatne w wykluczaniu alergii na białko mleka krowiego. Ich ujemny wynik sugeruje, że zmiany skórne na ciele dziecka nie mają związku ze skazą białkową. Badania laboratoryjne skupiające się na weryfikacji stężenia przeciwciał we krwi pomagają określić indywidualną predyspozycję do rozwoju reakcji alergicznych.

Skaza białkowa – leczenie

Podstawą postępowania leczniczego skazy białkowej jest trwała lub czasowa eliminacja z diety produktów zawierających krowie mleko. Należy pamiętać, by na ich miejsce wprowadzić składniki zastępcze o równoważnych właściwościach odżywczych.

Prewencja

Metody zapobiegania skazie białkowej wciąż są przedmiotem wielu konfliktów. Zgodnie ustalono korzystny wpływ karmienia dziecka piersią do 6. miesiąca życia. W karmieniu sztucznym zalecane jest stosowanie hydrolizatów białka mleka krowiego (przeciwskazane u dzieci u których rozwinęła się już skaza białkowa!). Za przydatne w profilaktyce tego schorzenia uważa się także suplementację niektórych pre- i probiotoków, długołańcuchowych wielonienasyconych kwasów tłuszczowych oraz witaminy D3.

Powiązane artykuły

Znajdź dermatologa na skróty

Dermatolog to lekarz specjalista, który zajmuję się w leczeniem skóry, włosów oraz paznokci. Dermatologia to dziedzina medycyny, którą możemy podzielić na dermatologię leczniczą oraz estetyczną. Dermatologia lecznicza, jak sama nazwa wskazuje, skupia się na leczeniu chorób skóry takich jak afta, łuszczyca, czerniak, łysienie, trądzik różowaty, i wiele innych. 

Dermatologia estetyczna skupia się na poprawie kondycji skóry i spowolnieniu procesów starzenia. W dermatologii estetycznej stosuje się preparaty i zabiegi na usuwanie zmarszczek, usuwanie znamion, itp. Często leczenie chorób skóry, takich jak trądzik pospolity, wymaga też wykonania zabiegów estetycznych w celu usunięcia blizn potrądzikowych lub przebarwień skóry. 

Dermatolog specjalizujący się w leczeniu chorób skóry może jednocześnie być specjalistą dermatologii estetycznej lub szeroko pojętej medycyny estetycznej.  Dermatochirurgia zajmuje się usuwaniem chirurgicznym lub laserowym zmian skórnych takich jak różne rodzaje znamion – naskórkowe i melanocytowe, naczyniowe, łojowe i potowe -włókniaki, kurzajki, kaszaki, i inne.