SUCHA SKÓRA

Redakcja Dermatolog.pl, 7 kwietnia 2015

SUCHA SKÓRA

Opis choroby

Sucha skóra odznacza się niską zawartością wody w naskórku. W prawidłowych warunkach powłoka skórna wiąże 20% wody obecnej w ustroju, z czego 60-70% znajduje się w skórze właściwej. Jest to czynnik niezbędny do utrzymania właściwego napięcia i elastyczności tkanek. Przewlekle utrzymująca się suchość jest poważnym problemem nie tylko kosmetycznym, ale i dermatologicznym, wpływającym niekorzystnie na komfort i jakość życia. Poza nieestetycznym wyglądem i nieprzyjemnymi doznaniami pieczenia czy ściągania, sucha skóra potęguje nadwrażliwość na czynniki atmosferyczne (wiatr, promieniowanie UV, temperatura), chemiczne (detergenty, kosmetyki), biologiczne (drobnoustroje) czy fizyczne (mikrourazy).

Uważa się, że sucha skóra to przede wszystkim skutek zaburzeń jej zdolności do zatrzymywania wody w swoich strukturach. Przyczyniają się do tego nieprawidłowości w przebiegu procesu rogowacenia naskórka oraz złuszczania komórek warstwy rogowej, jak również zaburzenia wytwarzania lipidów warstwy ochronnej i/lub braku naturalnego czynnika nawilżającego (NMF). Zarówno czynniki wewnątrz-, jak i zewnątrzpochodne, mogą odpowiadać za rozwój przypadłości, jaką jest sucha skóra. Przyczyny wewnątrzustrojowe nadmiernej suchości naskórka to przede wszystkim:

  • zaburzenia genetyczne dotyczące procesu rogowacenia i funkcjonowania naskórka (łuszczyca, rybia łuska, atopowe zapalenie skóry, kontaktowe zapalenie skóry);
  • schorzenia przebiegające z nieprawidłowym wydzielaniem łoju i potu (AIDS, SM, różne schorzenia neurologiczne);
  • schorzenia ogólnoustrojowe (niedoczynność tarczycy i inne endokrynopatie, przewlekła niewydolność nerek, stwardnienie rozsiane);
  • procesy starzenia się skóry.

Każdy z powyższych powodów może być podłożem nieprawidłowości, jaką jest sucha skóra. Przyczyny zewnętrzne zaburzenia to z kolei:

  • czynniki środowiskowe (wpływ niskich i wysokich temperatur, suchego powietrza, promieniowania UV);
  • czynniki związane ze środowiskiem zawodowym (oddziaływanie substancji alergizujących, drażniących, toksycznych, długotrwałe przebywanie w pomieszczeniach klimatyzowanych oraz centralnie ogrzewanych);
  • czynniki związane z codzienną pielęgnacją ciała (zbyt częste kąpiele, wysoka temperatura wody, silnie odtłuszczające mydła, działanie detergentów);
  • czynniki związane z dietą (niedobory żywieniowe, zwłaszcza braki witaminy A).

Objawy

Twarz, grzbiety rąk, kończyny dolne ze szczególnym uwzględnieniem podudzi – to najczęstsze lokalizacje, w których pojawia się sucha skóra. Objawy podmiotowe (subiektywne) to uczucie napięcia i „ściągania” skóry, pieczenia, mrowienia i świądu. W dotyku, sucha skóra jest przede wszystkim szorstka i „tępa”. Ponadto od strony wizualnej odznacza się nierówną (nagromadzenie się większej ilości komórek suchego naskórka w formie odstających, białych łusek) i matową (wskutek słabego odbijania światła) powierzchnią. Przy znacznym wysuszeniu dochodzi do pęknięć naskórka, szczególnie w obrębie rąk i stóp oraz opuszek palców. Tego rodzaju skóra jest bowiem bardziej krucha i przez to podatna na urazy. Możliwe jest także powstanie szczelin i nadżerek. Jeśli u pacjenta występuje sucha skóra, objawy tej przypadłości obejmują również charakterystyczne zabarwienie powłoki skórnej – jasne, blade, z odcieniem różu (wskutek prześwitywania naczyń krwionośnych przez ścieńczały naskórek). Skóra tego typu powoduje większe uwidocznienie się zmarszczek.

Diagnoza

W celu rozpoznania przypadłości dermatolog opiera się na badaniu fizykalnym, metodach diagnostycznych – np. badaniu z użyciem wskaźnika przednaskórkowej utraty wody (TEWL) oceniającym stan bariery naskórkowej – oraz zgłaszanych przez pacjenta dolegliwościach podmiotowych. 

Leczenie i pielęgnacja suchej skóry

Odpowiednie oczyszczenie i nawilżenie powłoki skórnej z użyciem właściwie dobranych środków myjących i preparatów kosmetycznych, jest podstawą czynności terapeutycznych, jakie dermatolog zaleci pacjentowi, u którego zdiagnozowana została sucha skóra. Pielęgnacja jej, wymaga rezygnacji z mocno zasadowych mydeł do higieny ciała. Służy to zapobieganiu nadmiernemu wysuszeniu i uszkodzeniom fizjologicznej bariery skórnej środkami o zupełnie odmiennym od skóry pH. W ich miejsce zaleca się stosowanie emulsji na bazie alkoholi tłuszczowych oraz syndetów. Syndety zawierają delikatnie działające syntetyczne detergenty, dodatek emolientów oraz cechują się wartościami pH zbliżonymi do naturalnego odczynu skóry. Dzięki temu nie pogarszają one stanu wysuszonego naskórka. Zalecane są też same emolienty – przywracające równowagę kwasowo-wodno-lipidową skóry oraz przyspieszające procesy regeneracyjne naskórka

Drugim, równie istotnym elementem pielęgnacji skóry suchej jest terapia miejscowa preparatami natłuszczająco-nawilżającymi z wykorzystaniem dermokosmetyków na bazie:

  • substancji stanowiących fizyczną barierę dla odparowywania wody (np. wazelina, parafina, wosk carnauba);
  • związków o silnych właściwościach higroskopijnych – mających zdolność do trwałego wiązania i zatrzymywania wody z otoczenia (tzw. humektanty, np. kwas hialuronowy, mocznik, glicerol, aminokwasy, mleczany i glikole);
  • produktów syntetycznych oraz pochodzenia roślinnego, suplementujących lipidy występujące naturalnie w skórze (np. triglicerydy, ceramidy, cholesterol, woski i biooleje z wysoką zawartością niezbędnych nienasyconych kwasów tłuszczowych);
  • hydroksykwasy złuszczające warstwę martwego naskórka, jednocześnie wykazujące działanie stymulujące odnowę komórkową, a tym samym podnoszące poziom nawilżenia naskórka.

Istotna jest regularna i częsta aplikacja preparatów zawierających odmienne składniki, co wzmacnia efekt terapeutyczny. Preparaty, jakimi powinna być pielęgnowana sucha skóra muszą być dobierane indywidualnie – z pomocą lekarza.

Prewencja

By sucha skóra nie uległa pogorszeniu swojego stanu, należy unikać zewnętrznych czynników inicjujących wystąpienie przypadłości, leczyć kliniczne przyczyny leżące u jej źródła oraz stosować się do omówionych wcześniej zaleceń terapeutycznych.

Skrócona lista objawów:

  • szorstkość w dotyku;
  • matowy wygląd;
  • jasnoblada barwa z odcieniem różu;
  • widoczne łuski z wysuszonego naskórka;
  • tendencja do powstawania pęknięć, ran, szczelin i nadżerek;
  • uczucie napięcia i „ściągania” skóry;
  • możliwe miejscowe mrowienie, pieczenie i świąd;
  • lokalizacja: zwykle twarz, grzbiety rąk i kończyny dolne, zwłaszcza podudzia.

Powiązane artykuły

Znajdź dermatologa na skróty

Dermatolog to lekarz specjalista, który zajmuję się w leczeniem skóry, włosów oraz paznokci. Dermatologia to dziedzina medycyny, którą możemy podzielić na dermatologię leczniczą oraz estetyczną. Dermatologia lecznicza, jak sama nazwa wskazuje, skupia się na leczeniu chorób skóry takich jak afta, łuszczyca, czerniak, łysienie, trądzik różowaty, i wiele innych. 

Dermatologia estetyczna skupia się na poprawie kondycji skóry i spowolnieniu procesów starzenia. W dermatologii estetycznej stosuje się preparaty i zabiegi na usuwanie zmarszczek, usuwanie znamion, itp. Często leczenie chorób skóry, takich jak trądzik pospolity, wymaga też wykonania zabiegów estetycznych w celu usunięcia blizn potrądzikowych lub przebarwień skóry. 

Dermatolog specjalizujący się w leczeniu chorób skóry może jednocześnie być specjalistą dermatologii estetycznej lub szeroko pojętej medycyny estetycznej.  Dermatochirurgia zajmuje się usuwaniem chirurgicznym lub laserowym zmian skórnych takich jak różne rodzaje znamion – naskórkowe i melanocytowe, naczyniowe, łojowe i potowe -włókniaki, kurzajki, kaszaki, i inne.