TŁUSZCZAK

Redakcja Dermatolog.pl, 7 kwietnia 2015

TŁUSZCZAK

Opis choroby

Tłuszczak (łac. lipoma) to nowotwór o łagodnym charakterze, w kształcie guza utworzonego z tkanki łącznej. Zbudowany jest z torebki łącznotkankowej i wypełniającego ją tłuszczu. Zwykle lokuje się w tkance podskórnej, ale może też zająć głębsze partie ciała w okolicach narządów wewnętrznych (jelito grube, nerki, wątroba). Tłuszczak potrafi przybrać formę pojedynczej zmiany lub licznych tworów (tzw. tłuszczaki mnogie). Przypadłość dotyka głównie osoby w 4-6. dekadzie życia, rzadziej młodzież, a sporadycznie dzieci. Łącznie zapadalność na tłuszczaki oscyluje w granicach 1% populacji ogólnej. Patogeneza schorzenia nie została jasno określona. Przypuszcza się, że za powstanie tego typu guzków mogą odpowiadać czynniki genetyczne lub immunologiczne. Możliwość transformacji tłuszczaka do nowotworu złośliwego nadal pozostaje przedmiotem badań.

Tłuszczak: objawy

Tłuszczak z reguły jest niewielkim (do centymetra średnicy) guzem – miękkim, bezbolesnym, przesuwalnym, o wyraźnie odgraniczonym kształcie (podłużnym lub owalnym). Kształt ten zachowuje dzięki swojej otoczce w postaci torebki łącznotkankowej. Może występować pojedynczo lub w postaci mnogiej. Tego typu twory zwykle zajmują szyję, ramiona, tułów, uda i pośladki (partie podskórne). Generalnie tłuszczaki ulegają powolnemu, ale stopniowemu rozrostowi, mogąc osiągać rozmiary rzędu kilkunastu centymetrów średnicy i wagę w granicach kilku kilogramów. Duże zmiany zwykle wiążą się z doznaniami bólowymi. Wynika to z ucisku, jaki wywiera tłuszczak na otaczające go tkanki. Natomiast jeśli zmiana ulokowana jest na tyle głęboko, że zakłóca pracę narządów wewnętrznych, może doprowadzić do powikłań w postaci zaburzeń oddychania bądź pracy nerek, rozwoju nadciśnienia lub pojawienia się obrzęków. W skrajnych przypadkach dochodzi do rozwoju żółtaczki, niedokrwistości czy pęknięć naczyń krwionośnych z wtórnym krwawieniem.

Diagnoza

W chwili, gdy pacjent zauważy, że na jego ciele pojawił się tłuszczak, warto udać się na konsultację lekarską. Lekarz rodzinny bądź dermatolog na podstawie badania fizykalnego potwierdzi, czy rzeczywiście jest to tłuszczak, czy może zmiana innego typu. W przypadkach wątpliwych, specjalista może zlecić badanie USG tworu skórnego. Przy podejrzeniu nowotworu złośliwego, rozstrzygający jest wynik badania histopatologicznego próbki materiału pobranego z guza.

Leczenie tłuszczaków

Jeśli diagnoza lekarska potwierdzi, że u pacjenta powstał tłuszczak, leczenie z reguły nie jest konieczne, zwłaszcza, gdy zmiana charakteryzuje się niewielkimi rozmiarami i podskórną lokalizacją. Trzeba jednak mieć na uwadze fakt, że tłuszczaki wykazują tendencję do rozrostu. Dlatego nawet przy decyzji o nieusuwaniu zmiany, wciąż należy ją obserwować. Wskazaniem do zabiegu są: znaczny defekt estetyczny wynikający z widocznego umiejscowienia zmiany; głębsze położenie tłuszczaka, wpływające negatywnie na pracę narządów wewnętrznych, ograniczenie ruchomości bądź wystąpienie bólu oraz rozrost i atypowe zachowanie tłuszczaka, zwiastujące problemy zdrowotne, u podłoża których będzie leżał tłuszczak. Zabieg jego usunięcia można przeprowadzić następującymi metodami:

  • Wycięcie chirurgiczne – jest podstawą terapii zabiegowej tej przypadłości, polega na nacięciu tkanek, usunięciu zmiany wraz z otaczającą ją torebką łącznotkankową oraz zszyciu rany. Interwencja skutkuje niewielką blizną, wymaga znieczulenia miejscowego, a przy tłuszczakach mnogich i dużych guzach – ogólnego.
  • Liposukcja – sprowadza się do ulokowania niewielkiej sondy w obrębie zmiany i odessania przez nią tłuszczu, którym wypełniony był tłuszczak. Torebkę łącznotkankową usuwa się zaś za pomocą kleszczyków chirurgicznych. Metodę stosuje się przy wieloguzkowych zmianach oraz niewielkich i miękkich tworach bez przerostów tkanki włóknistej. Plusem tego zabiegu jest brak blizn.
  • Ostrzykiwanie sterydami – sprowadza się do iniekcji w obrębie tłuszczaka, z podaniem leku do wnętrza zmiany. Efektem zabiegu (a właściwie zabiegów, bo zastrzyki muszą być podawane kilkakrotnie) jest kurczenie się guzka, które nie oznacza jednak całkowitego jego usunięcia.

Prewencja

Ponieważ u podłoża schorzenia mogą leżeć czynniki genetyczne (zwłaszcza jeśli chodzi o tłuszczaki mnogie) ich wystąpienia nie da się uniknąć drogą odpowiednich działań prewencyjnych. Przypuszcza się również, że zmiany są wynikiem pobudzenia wzrostu i patologicznego podziału zdrowych komórek tłuszczowych (tzw. adipocytów) przez mechanizmy zapalne i pewne cząstki układu odpornościowego, na co również nie mamy wpływu. Istnieje też domniemanie, że tłuszczaki mogą być następstwem zranień i urazów. W myśl tego przypuszczenia, powinniśmy ograniczyć ryzyko ich powstania.

Skrócona lista objawów

  • guz o podskórnym położeniu (zazwyczaj);
  • miękkie, wodniste zgrubienie skóry, zmieniające położenie i kształt wskutek siły ucisku palca;
  • niekreślone rozmiary – od jednego do nawet kilkunastu centymetrów średnicy;
  • pojedynczy lub mnogi charakter;
  • lokalizacja: szyja, ramiona, plecy, uda, pośladki;
  • możliwe zajęcie narządów wewnętrznych – wątroby, nerek, przewodu pokarmowego – powodujące zaburzenia ich pracy i objawy ogólnoustrojowe;
  • kształt: owalny lub podłużny;
  • zwykle bezbolesny, niezapalny.

Powiązane artykuły

Znajdź dermatologa na skróty

Dermatolog to lekarz specjalista, który zajmuję się w leczeniem skóry, włosów oraz paznokci. Dermatologia to dziedzina medycyny, którą możemy podzielić na dermatologię leczniczą oraz estetyczną. Dermatologia lecznicza, jak sama nazwa wskazuje, skupia się na leczeniu chorób skóry takich jak afta, łuszczyca, czerniak, łysienie, trądzik różowaty, i wiele innych. 

Dermatologia estetyczna skupia się na poprawie kondycji skóry i spowolnieniu procesów starzenia. W dermatologii estetycznej stosuje się preparaty i zabiegi na usuwanie zmarszczek, usuwanie znamion, itp. Często leczenie chorób skóry, takich jak trądzik pospolity, wymaga też wykonania zabiegów estetycznych w celu usunięcia blizn potrądzikowych lub przebarwień skóry. 

Dermatolog specjalizujący się w leczeniu chorób skóry może jednocześnie być specjalistą dermatologii estetycznej lub szeroko pojętej medycyny estetycznej.  Dermatochirurgia zajmuje się usuwaniem chirurgicznym lub laserowym zmian skórnych takich jak różne rodzaje znamion – naskórkowe i melanocytowe, naczyniowe, łojowe i potowe -włókniaki, kurzajki, kaszaki, i inne.