ZAPALENIE PĘPKA

Redakcja Dermatolog.pl, 5 listopada 2014

Zapalenie pępka – opis choroby

Zapalenie pępka (łac. omphalitis) to przypadłość diagnozowana głównie wśród noworodków. Proces zapalny inicjują tutaj głównie bakterie gronkowca, które przedostają się do organizmu malucha przez delikatną skórę okolic kikuta pępowinowego. Zwykle to niewłaściwe postępowanie pielęgnacyjne i zabrudzenie kikuta odpowiadają za zakażenie. Jednak ze względu na stały dostęp do opieki medycznej i wysokie standardy higieniczne zapalenie pępka u noworodka dotyczy mniej niż 1% nowo narodzonych dzieci w krajach rozwiniętych. Dane epidemiologiczne dla krajów biednych są już znacznie wyższe – 6%.

U dorosłych zapalenie pępka zdarza się niezmiernie rzadko i bywa przede wszystkim pokłosiem niewłaściwej higieny tych okolic, ale też niesterylnego przekłucia czy skaleczenia około pępkowego. Samo schorzenie, choć uciążliwe w przebiegu, nie jest niebezpieczne. Jednak jego zignorowanie i niepodjęcie odpowiedniego leczenia grozi poważnymi powikłaniami włącznie z martwicą mięśni, martwiczym zapaleniem powięzi, zapaleniem otrzewnej oraz posocznicą (sepsą) stanowiącą bezpośrednie zagrożenia życia.

 

Objawy

Zasadniczo kikut pępowinowy odpada w ciągu dwóch pierwszych tygodni życia dziecka. W tym też czasie (głównie między 5 a 9 dniem życia) może dojść do zakażenia. Szczególnie narażone są na nie wcześniaki, dzieci z niską masą urodzeniową oraz noworodki z zaburzeniami immunologicznymi.

Jeśli u noworodka rozwinie się zapalenie pępka, objawy początkowo obejmują zaczerwienie części wewnętrznej i zewnętrznej pępuszka oraz obrzęk (stwardnienie skóry) i tkliwością na dotyk. Odczucia bólowe malucha są nam nieznane, ale dorośli pacjenci opisują je jako nagły i kujący ból, często z zajęciem podbrzusza. Natomiast sygnałem alarmowym dla otoczenia noworodka bywa pojawiająca się w przebiegu schorzenia gorączka oraz obecna w pępku wydzielina – surowicza lub ropna. Przybiera ona żółtą, szarą lub brązową barwę oraz gęstą konsystencję, a towarzyszy jej nieprzyjemny zapach.

 

Diagnostyka

By rozpoznać zapalenie pępka u noworodka, neonatolog lub pediatra (a w przypadku dorosłych – dermatolog bądź lekarz pierwszego kontaktu) przeprowadza badanie fizykalne celem interpretacji objawów. Natomiast badania laboratoryjne i mikrobiologiczne służą ustaleniu, jaka bakteria wywołała zakażenie.

 

Leczenie

Zapalenie pępka naraża młody organizm na szybkie odwodnienie i spadek odporności wskutek walki z zakażeniem. Dlatego chore maluchy wymagają hospitalizacji i specjalistycznej opieki. Gdy stwierdzone zostanie zapalenie pępka, leczenie dolegliwości sprowadza się do podania dziecku antybiotyku o działaniu skierowanym przeciwko patogennemu drobnoustrojowi. Miejscowo stosuje się zwykle mupirocynę skuteczną w zwalczaniu gronkowca złocistego.

Niekiedy noworodkom aplikuje się również środki zapobiegające przejściu w stan wstrząsu lub niewydolności oddechowej, zakłada się wkłucie centralne oraz żywi pozajelitowo. Zaś dorosłym dermatolog zwykle zaleca maści przeciwzapalne oraz przemywanie pępka ciepłą wodą z mydłem wykazującym działanie bakteriobójcze. Włączenie antybiotyku nie zawsze jest konieczne.

 

Zapobieganie

Codzienna higiena okolic pępka to najlepsza droga do uniknięcia zachorowania na zapalenie pępka. Dorośli powinni więc dokładnie myć te okolice wodą z mydłem lub żelem pod prysznic, a następnie dokładnie osuszać. W przypadku tzw. kikuta pępowinowego, konieczne jest zaangażowanie rodziców w codzienne czynności pielęgnacyjne u noworodka. Do przemywania pępka niemowlaka najlepiej używać wody z mydłem lub antyseptyku (środek odkażający) typu Octenisept (w opakowaniach 50 ml, 250 ml i 1000 ml).

Uwaga! Zanim zaczniesz stosować wybrany lek, skonsultuj się z lekarzem lub farmaceutą. Pamiętaj, aby przed zastosowaniem leku przeczytać ulotkę dołączoną do opakowania.

 

Przeczytaj też:

Odparzenia szyi u niemowlaka – leczenie podrażnień delikatnej skóry

Znajdź specjalistę