ZATRUCIE AMONIAKIEM

Redakcja Dermatolog.pl, 5 listopada 2014

Opis choroby

Zatrucie amoniakiem należy do rzadkich przypadków intoksykacji organizmu, które może być bolesne w skutkach. Poszkodowanym grożą oparzenia skóry w miejscu jej kontaktu z rozpuszczonym w wodzie amoniakiem, a także zmiany w płucach, drogach oddechowych oraz ślepota po wniknięciu substancji drogą wziewną. Zatrucie amoniakiem drogą pokarmową może prowadzić zaś do zaburzeń trawienia, a w najgorszym przypadku – zgonu. Ten bezbarwny gaz o ostrym, duszącym i odstraszającym zapachu stosuje się w produkcji kosmetyków i chemii gospodarczej, nawozów sztucznych, karbidu (środek na krety), barwników oraz czynników chłodzących w dużych urządzeniach chłodniczych. Stężenie amoniaku w środkach kosmetycznych i czyszczących waha się w granicach 5%. Stąd zatrucie amoniakiem podczas korzystania z nich nie jest możliwe.

Niebezpieczeństwo wzrasta, gdy sięgamy po również dopuszczony do obiegu amoniak 27-30%. Ten może już wywołać oparzenia. Zatrucie amoniakiem zwykle dotyka osoby pracujące w przemyśle, gdzie substancję wykorzystuje się w procesie produkcyjnym. Ten toksyczny gaz wydziela się też w dużych ilościach przy rozpadzie materii (zbiorniki ze szlamem, odchody zwierzęce, a szczególnie ptasie – bogate w związki azotowe i szczególnie niebezpieczne w źle wentylowanych kurnikach).

 

Objawy

Jeśli nastąpi zatrucia amoniakiem

Objawy w postaci osłabienia mięśni, wzmożonej aktywności odruchowej, drgawek i zaburzeń słuchu pojawiają się już po kilku minutach od kontaktu z gazem. W dalszej kolejności może dojść do ujawnienia się różnych symptomów – zależnych od drogi, jaką powstało zatrucie amoniakiem i zaistniałych uszkodzeń:

  • kontakt toksycznej cieczy z ciałem:
    • uszkodzenia skóry – rumień, bolesne pęcherze, niebieskie zabarwienie warg i paznokci;
  • wdychanie amoniaku
    • uszkodzenia górnych dróg oddechowych (wskutek wdychania gazu) – ból gardła intensyfikujący się podczas przełykania, obrzęk warg, suchość i pieczenie w ustach;
    • uszkodzenia dolnych dróg oddechowych – kaszel, chrypka, trudności w oddychaniu, ból i ucisk w obrębie płuc, duszności, oparzenia dróg oddechowych odczuwane jako pieczenie w płucach i gardle;
    • uszkodzenia narządu wzroku – podrażnienie spojówek manifestujące się pod postacią silnego łzawienia i bólu oczu, stała lub przejściowa utrata wzroku;
    • uszkodzenia serca – przyspieszenie pulsu, a w efekcie utrata przytomności;
    • uszkodzenia układu nerwowego – stan niepokoju, pobudzenia i oszołomienia, silny ból głowy, zaburzenia psychiczne;
  • wdychanie amoniaku lub połknięcie go w formie rozpuszczonej w wodzie:
    • uszkodzenia układu pokarmowego – zaczerwienie i obrzęk błon śluzowych z wykwitami w postaci pęcherzy, ból zamostkowy, czkawka, nudności i wymioty, zatrzymanie moczu, biegunka.

Zatrucie amoniakiem ostatecznie może zakończyć się również zgonem, nawet w kilka godzin od ekspozycji na szkodliwą substancję

 

Diagnostyka

Rozpoznanie przypadku zatrucia amoniakiem opiera się na informacji o zaistniałej sytuacji spożycia, wdychania lub styczności ciała z toksyną oraz stwierdzenia powstałych wskutek tego zdarzenia objawów.

Leczenie zatrucia amoniakiem

Pierwsza pomoc udzielona poszkodowanemu to zasadniczy krok, jaki należy podjąć, gdy wystąpi zatrucie amoniakiem. Leczenie objawowe wdraża się w dalszej kolejności – po zabezpieczeniu podstawowych czynności życiowych, wezwaniu pogotowia bądź udaniu się na oddział SOR i odbyciu konsultacji z potrzebnymi w konkretnym przypadku specjalistami (lekarz pierwsze kontaktu, dermatolog, gastrolog, pulmonolog itd).

Zatrutą osobę należy przede wszystkim usunąć z niebezpiecznej sfery (a przy tym zabezpieczyć siebie przed zatruciem). Najlepiej umieścić ją w zacienionym miejscu, lecz z zapewnionym dostępem do świeżego powietrza. W przypadku skażenia skóry należy obficie przemyć ją wodą. Zaleca się też podanie choremu mleka lub wody do picia w celu rozcieńczenia toksyny. Wdychanie ciepłej pary wodnej również bywa pomocne. Natomiast utrata oddechu u poszkodowanego wymagana natychmiastowej resuscytacji. Dalsze rokowania i specyfika terapii zależą już od rozległości zmian chorobowych i stężenia gazu, który spowodował zatrucie amoniakiem.

 

Prewencja

Ostrożność (np. w miejscu pracy) oraz stosowanie środków chemicznych, kosmetyków oraz innych produktów z amoniakiem w składzie zgodnie z ich przeznaczeniem to podstawowe środki prewencyjne, dzięki którym zatrucie amoniakiem nie zaistnieje.

Znajdź dermatologa na skróty

Dermatolog to lekarz specjalista, który zajmuję się w leczeniem skóry, włosów oraz paznokci. Dermatologia to dziedzina medycyny, którą możemy podzielić na dermatologię leczniczą oraz estetyczną. Dermatologia lecznicza, jak sama nazwa wskazuje, skupia się na leczeniu chorób skóry takich jak afta, łuszczyca, czerniak, łysienie, trądzik różowaty, i wiele innych. 

Dermatologia estetyczna skupia się na poprawie kondycji skóry i spowolnieniu procesów starzenia. W dermatologii estetycznej stosuje się preparaty i zabiegi na usuwanie zmarszczek, usuwanie znamion, itp. Często leczenie chorób skóry, takich jak trądzik pospolity, wymaga też wykonania zabiegów estetycznych w celu usunięcia blizn potrądzikowych lub przebarwień skóry. 

Dermatolog specjalizujący się w leczeniu chorób skóry może jednocześnie być specjalistą dermatologii estetycznej lub szeroko pojętej medycyny estetycznej.  Dermatochirurgia zajmuje się usuwaniem chirurgicznym lub laserowym zmian skórnych takich jak różne rodzaje znamion – naskórkowe i melanocytowe, naczyniowe, łojowe i potowe -włókniaki, kurzajki, kaszaki, i inne.