Profilaktyka

Samokontrola skóry i dermatoskopia. Boisz się raka? Po prostu się zbadaj!

Redakcja Dermatolog.pl, 22 lipca 2019

W Polsce raka skóry diagnozuje się u około 4 tys. osób, z czego co trzecia umiera. Głównie z powodu niskiej świadomości społecznej, dotyczącej profilaktyki nowotworowej. Czerniak jest wyleczalny w 97%, jednak jest jeden warunek – wczesna diagnoza! Regularna samokontrola zmian skórnych i wykonywanie dermatoskopii to najlepszy sposób, by ustrzec się nowotworu!

Badanie znamion - dermatoskopia

Badanie znamion – dermatoskopia

Znamiona barwnikowe i promieniowanie UV

O negatywnym wpływie promieniowania ultrafioletowego wie dzisiaj chyba każdy. Mimo to ogromna część społeczeństwa wciąż goni za “zdrowym wyglądem”, którego podstawą jest piękna opalenizna. Brązowo-złoty odcień skóry jest nie tylko pamiątką udanych wakacji, dla wielu to atrybut dobrobytu, a nawet iluzja awansu społecznego. A przecież podążanie za tą akurat modą jest bardzo ryzykowne i może być opłakane w skutkach.

Naukowcy nie odkryli, co dokładnie wywołuje raka skóry. Wiadomo jednak z całą pewnością, że zmiany barwnikowe melanocytowe mogą przechodzić transformację nowotworową pod wpływem promieniowania UV, zarówno tego naturalnego, jak i sztucznego – tłumaczy dermatolog, dr n. med. Maria Noszczyk diagnozująca zmiany barwnikowe w Lecznicy Melitus w Warszawie.

Szacuje się, że 5-krotne wystąpienie oparzeń słonecznych w dzieciństwie zwiększa nawet o 80% ryzyko zapadalności na te nowotwory. Jednak od schodzącej skóry po opaleniźnie jeszcze bardziej szkodliwe jest solarium – minutę pod lampą można porównać do całego dnia spędzonego na słonecznej plaży!

Duża szkodliwość takich zabiegów przyczyniła się do tego, że w Polsce, podobnie jak w Australii czy Wielkiej Brytanii, wprowadzono ustawę o ochronie zdrowia (2017 r.), zabraniającą korzystania z solarium osobom niepełnoletnim. Poza tym Ministerstwo Zdrowia stara się dbać o szerzenie profilaktyki nowotworowej, między innymi patronując kolejnym kampaniom społecznym. Mimo to, w ciągu ostatniej dekady odnotowuje się stały wzrost zachorowalności na tego typu choroby skóry, a zwłaszcza na czerniaka, którego dziś rozpoznaje się nawet u 8% dzieci cierpiących na nowotwór.

Polacy nie chcą się badać. Nie wykonujemy samokontroli ani dermatoskopii, bo boimy się czegoś znaleźć. A jeśli już jesteśmy zaniepokojeni, wolimy nie mówić o tym lekarzowi – w końcu “lepiej nie ruszać”!

Samokontrola i dermatoskopia

Statystyki pokazujące, jak wiele osób umiera z powodu raka skóry są przerażające, tym bardziej, że dzisiejsza medycyna pozwala wyleczyć raka skóry prawie w 100%. Jest jeden warunek – wczesna diagnoza i leczenie chirurgiczne! Jednak i to nie jest takie trudne, ponieważ rak skóry jest jednym z tych niewielu nowotworów, którego wczesne oznaki można dostrzec gołym okiem. Jak rozpoznać objawy czerniaka? Wystarczy znać “czerniakowe abecadło” – mówi dr n. med. Marek Kwiatkowski z Kliniki Melitus – chirurg, który w swojej pracy naukowej wiele miejsca poświęca właśnie chorobom nowotworowym. “Czerniakowe abecadło” każe zwracać uwagę niemal na te same kryteria, które są uwzględniane podczas badania dermatoskopowego, czyli:

  • A, jak asymetrię;
  • B, jak brzegi – nierównomierne, nieregularne, znamiona barwnikowe wypukłe;
  • C, jak czerwone i czarne, a także mieszane, niejednolite kolory zmian skórnych;
  • D, jak duże rozmiary, powiększenia, przekraczające 0,5 cm;
  • E, jak ewolucję, wszelkie zmiany, którym znamię ulega na przestrzeni czasu.
  • Czerniaka naprawdę trudno przeoczyć, bo w początkowym stadium choroby pojawia się na powierzchni skóry. Dlatego też osoby, które są świadome zagrożenia i regularnie obserwują swoje
  • ciało, mają bardzo duże szanse na ewentualne szybkie rozpoznanie.

Jak często trzeba się badać? Samokontrolę warto wykonywać co 2-3 miesiące, a dermatoskopię raz, dwa razy w roku – najlepiej przed sezonem wakacyjnym i tuż po nim. Znacznie częściej jednak z badania dermatoskopowego, czy nawet wideodermatoskopii, powinni korzystać ci, którzy znajdują się w grupie podwyższonego ryzyka – podkreśla dr Maria Noszczyk. Są to przede wszystkim osoby, które same przeszły raka skóry, bądź taki nowotwór wystąpił u któregoś z członków ich rodziny. Ale także ludzie o jasnej karnacji, z dużą liczbą znamion skórnych, dorośli, przechodzący w dzieciństwie liczne oparzenia słoneczne, pracownicy stale przebywający na zewnątrz (żeglarze, rolnicy, budowlańcy, pracownicy branży drogowej), nawet miłośnicy plażowania.

Niemniej jednak, co należy wyraźnie podkreślić, w profilaktyce nowotworowej najważniejsze jest działanie – po zauważeniu nawet pozornie niegroźnej zmiany, konieczna jest natychmiastowa konsultacja dermatologiczna – i jest to zasada, która dotyczy wszystkich w równym stopniu.

Dermatoskopia i wideodermatoskopia

Dermatoskopia i wideodermatoskopia to w zasadzie te same badania. Oba polegają na ocenie znamion barwnikowych, oba są nieinwazyjne, krótkotrwałe i bezbolesne. Główną ich różnicą jest rodzaj sprzętu wykorzystywany do obserwacji skóry. Badanie dermatoskopowe wykonuje się specjalnym mikroskopem, trochę przypominającym termometr bezdotykowy, który łączy lupę powiększającą z mocnym źródłem światła. Dzięki 10-krotnemu powiększeniu lekarz może bardzo dokładnie ocenić charakter danej zmiany skórnej i na tej podstawie zadecydować o dalszym postępowaniu.

Z kolei wideodermatoskopia to dermatoskopia komputerowa nowej generacji. Wideodermatoskop w odróżnieniu od tradycyjnego dermatoskopu pozwala na obserwację skóry w dużym, cyfrowym powiększeniu. Tak uzyskane obrazy zostają zarchiwizowane w formie elektronicznej, dzięki czemu lekarz jest w stanie samodzielnie monitorować ich ewolucję nawet na przestrzeni wielu lat. To bardzo ważne, szczególnie dla osób z grupy podwyższonego ryzyka zachorowania na czerniaka – w trakcie analizy porównawczej łatwiej dostrzec nawet niewielkie zmiany, które ze względu na swój nietypowy charakter mogą okazać się niepokojące. Wówczas zostają usunięte chirurgicznie, co stanowi dziś standardowe zalecenie profilaktyczne.

Chirurgiczne i niechirurgiczne usuwanie zmian skórnych

W przypadku zachorowania na czerniaka, czy inne nieczerniakowe nowotwory skóry (raka podstawnokomórkowego czy płaskonabłonkowego) kluczowa jest szybka diagnoza i podjęcie skutecznego leczenia. Wczesne rozpoznanie zapewnia wideo- i dermatoskopia, a właściwe leczenie, usunięcie podejrzanych zmian skórnych. W wielu przypadkach wystarczający jest jeden zabieg chirurgiczny. I chociaż taka interwencja nie kojarzy się dobrze, w żadnym razie nie należy się jej obawiać!

Jak wyjaśnia dr Marek Kwiatkowski, chirurgiczne usuwanie znamion barwnikowych i guzkowych zmian skórnych przeprowadza się w znieczuleniu miejscowym, a ponadto w trybie ambulatoryjnym, więc pacjent nie musi bać się bólu ani martwić o wygospodarowanie odpowiedniej ilości czasu. Wycięcie podejrzanego znamienia z marginesem zdrowej tkanki jest zabiegiem relatywnie prostym, a daje bardzo dobre rokowania! Mimo to, wielu z nas wciąż kurczowo trzyma się przekonania, że “lepiej nie ruszać”.

Opinia mówiąca, że jeżeli jakaś zmiana, brodawka, pieprzyk się nie zmieniają, pozostają niegroźne, to bardzo groźny mit. Objawy raka skóry występują na powierzchni skóry, na obszarze całego ciała. Zazwyczaj są to te punkty, które były obciążone poparzeniem słonecznym – twarz, szyja dekolt. Rak podstawnokomórkowy bardzo często umiejscawia się na głowie, w okolicy skrzydełka nosa bądź na małżowinach usznych – przecież to obszary, które są nieustannie podrażniane w wyniku codziennych rutynowych czynności. Podczas mycia się, czesania, ubierania nietrudno naruszyć takie znamię – co tylko potwierdza, że wspomniane przekonanie, chociaż w pewnym sensie może być zrozumiałe, jest błędne z założenia, nieuzasadnione.

Zatem, czy warto usuwać znamiona barwnikowe? Oczywiście! W dodatku eliminować należy nie tylko zmiany budzące niepokój, ale również te zwykłe, które szpecą, przeszkadzają, są podrażniane w trakcie wykonywania codziennych rytuałów. Tego typu znamion skórnych można się pozbyć z pomocą laseroterapii. Zabieg laserem frakcyjnym CO2 w Klinice Melitus z powodzeniem stosuje się do usuwania pieprzyków, brodawek, włókniaków. To bardzo skuteczna metoda, która oprócz tego, że stanowi element profilaktyki nowotworowej, znacząco wpływa na wygląd skóry, usuwając brzydko wyglądające znamiona.

Obecna medycyna umożliwia wczesne rozpoznanie nowotworu i szybkie podjęcie odpowiednich działań terapeutycznych. Dermatoskopia i wideodermatoskopia to wysoce skuteczne narzędzia diagnostyczne, które są na wyciągnięcie ręki. Tylko trzeba chcieć po nie sięgnąć!

Czerniak jest bodaj najbardziej agresywnym nowotworem, ale szybko wykryty daje 97% szans na całkowite wyleczenie. To bardzo dużo! Dlatego regularnie obserwujmy swoje ciało, przynajmniej raz w roku wykonujmy badanie dermatoskopowe znamion. To drobnostka, która może uratować życie – przekonuje dr Noszczyk. Czy to nie jest wystarczający argum

[crp limit="5" heading="1" cache="1"]
Napisz komentarz

Dodaj komentarz

Dermatolog w Twoim mieście na skróty

Dermatolog to lekarz specjalista, który zajmuję się w leczeniem skóry, włosów oraz paznokci. Dermatologia to dziedzina medycyny, którą możemy podzielić na dermatologię leczniczą oraz estetyczną. Dermatologia lecznicza, jak sama nazwa wskazuje, skupia się na leczeniu chorób skóry takich jak afta, łuszczyca, czerniak, łysienie, trądzik różowaty, i wiele innych. 

Dermatologia estetyczna skupia się na poprawie kondycji skóry i spowolnieniu procesów starzenia. W dermatologii estetycznej stosuje się preparaty i zabiegi na usuwanie zmarszczek, usuwanie znamion, itp. Często leczenie chorób skóry, takich jak trądzik pospolity, wymaga też wykonania zabiegów estetycznych w celu usunięcia blizn potrądzikowych lub przebarwień skóry. 

Dermatolog specjalizujący się w leczeniu chorób skóry może jednocześnie być specjalistą dermatologii estetycznej lub szeroko pojętej medycyny estetycznej.  Dermatochirurgia zajmuje się usuwaniem chirurgicznym lub laserowym zmian skórnych takich jak różne rodzaje znamion – naskórkowe i melanocytowe, naczyniowe, łojowe i potowe -włókniaki, kurzajki, kaszaki, i inne.