Zabiegi

Krioterapia – kriochirurgia

Krioterapia i kriochirurgia to nazwy często – ale niesłusznie – stosowane zamiennie.

Krioterapia jest bowiem pojęciem szerszym i obejmuje wszystkie niefarmakologiczne techniki terapii polegające na kontakcie pacjenta z medium gazowym o temperaturze od -110 do -180 stopni. Jedną z tychże technik jest właśnie kriochirurgia. Sprowadza się ona do zamrażania tkanek za pomocą ciekłego azotu, podtlenku azotu lub dwutlenku węgla. Tym samym różnica między tymi dwoma terminami medycznymi sprowadza się do tego, że krioterapia nie powoduje destrukcji tkanek, a kriochirurgia wręcz przeciwnie – niszczy komórki na drodze zamrażania i rozmrażania cytoplazmy.

Krioterapia

Gdy komórki skupione w obrębie zmiany skórnej potraktuje się zmienioną w tak skrajny sposób temperaturą, hamują one swój wewnętrzny metabolizm. W konsekwencji dochodzi do martwicy tkanek i ich oddzielenia się od zdrowych partii ciała. Wszystko odbywa się bez użycia skalpela, a tym samym bez krwawienia i silnego bólu. Znieczulenie miejscowe nie jest więc wymagane. Istnieje jednak ryzyko powstania blizn, ale mało widocznych. Blizny pozabiegowe są bowiem bezkolagenowe i bardzo elastyczne. Tak pojęte leczenie przez zamrażanie ma bardzo szerokie zastosowanie w medycynie – z dermatologią na czele, ale też w onkologii, laryngologii, ginekologii, chirurgii naczyniowej czy okulistyce.

 

Opis zabiegu

Kriochirurgia może być przeprowadzana w różny sposób – metodą zależną od typu i zaawansowania zmian skórnych u pacjenta oraz preferencji, jakie posiada dermatolog przeprowadzający zabieg. Przewidywane są trzy możliwe opcje:

  • metoda kontaktowa (aplikacyjna) –zabieg z użyciem krioaplikatorów zamkniętych, czyli różnego rodzaju, kształtu i wielkości końcówek do aparatury chłodzącej, zwykle z ciekłym azotem. Aplikatory wykonane z metalu dobrze przewodzą niską temperaturę. Metodę wykorzystuje się w leczeniu zmian zlokalizowanych w trudno dostępnych miejscach.
  • deep steak (doogniskowa) – zamrażanie tkanek prowadzone z wykorzystaniem tamponów zanurzonych w ciekłym azocie. W ten sposób terapia zimnem eliminuje zmiany łagodne i płytkie.
  • spot freeze (natryskowa) – kriochirurgia z wykorzystaniem natrysku (bez usuwania wylotu gazu znajdującego się nad środkiem zmiany chorobowej). Dyszę aparatu chłodzącego umieszcza się ok. 1 cm nad zmianą skórną i stąd kieruje natrysk. Tak pojęte leczenie przez zamrażanie ciekłym azotem (lub podtlenkiem węgla) dotyczy zmian do 2 cm średnicy. Jeśli dany defekt skórny jest większy, należy podzielić go na segmenty i zamrażać partiami.

 

Wskazania

Kriochirurgia ma szerokie zastosowanie w leczeniu wielu schorzeń skóry, m.in.:

  • brodawki wirusowe: zwykłe, podeszwowe, mozaikowe i płciowe;
  • brodawki łojotokowe;
  • koloidy i blizny przerosłe;
  • łysienie plackowate;
  • naczyniaki: starcze, płaskie, gwiaździste i jamiste;
  • opryszczka zwykła;
  • owrzodzenia żylne podudzi;
  • półpasiec;
  • rogowacenie: słoneczne i starcze;
  • róg skórny;
  • toczeń rumieniowaty;
  • trądzik: pospolity i różowaty;
  • świerzbiączki: ogniskowa, guzkowa i ograniczona;
  • włókniaki;
  • ziarniniaki: naczyniowe, obrączkowe i twarzy;
  • znamiona (błękitne, Otta) i plamy ( pozapalne, soczewicowate);
  • zmiany nowotworowe (niektóre).

Leczenie przez zamrażanie tkanek stosuje się przy nowotworach skóry u osób starszych i pacjentów z przeciwwskazaniami do zabiegów operacyjnych, np. ze względu na wszczepiony rozrusznik serca, zaburzenia krzepnięcia krwi czy niewydolność krążeniowo-oddechową.

Kriochirurgia bywa też zalecana w terapii raka u chorych zakażonych wirusem HIV lub wirusem żółtaczki.

 

Przeciwwskazania

Kriochirurgia to zabieg, którego dermatolog nie stosuje się w przypadku:

  • choroby i objawu Raynauda;
  • krioglobulinemii i/ub kriofibrynogemii;
  • pokrzywki z zimna;
  • rumienia z zimna;
  • zapalenia tkanki podskórnej z zimna.

Terapia zimnem mogłaby nasilić te objawy.

Podobnie zdiagnozowane u pacjenta choroby tkanki łącznej i autoimmunologiczne, szpiczak mnogi, agammaglobulinemia czy prowadzona u niego dializoterapia bądź leczenie immunosupresyjne mogłyby utrudnić gojenie się odczynu po zamrożeniu.

Zabieg odradza się również przy:

  • ciężkich chorobach serca i układu krążenia;
  • zaawansowanej miażdżycy tętnic;
  • niedoczynności tarczycy;
  • nadciśnieniu nieregulowanym;
  • znacznej niedokrwistości;
  • zaawansowanej chorobie nowotworowej;
  • chorobach ośrodkowego układu nerwowego;
  • zaburzeniach mikrokrążenia w przebiegu cukrzycy;
  • zmianach ropno-zgorzelinowych, skaleczeniach i odmrożeniach na skórze;
  • aktywnej anginie lub przeziębieniu;
  • wstawkach metalowych w ciele.

Ze względu na ryzyko powikłań, krioterapia stoi też pod znakiem zapytania w przypadku zmian zlokalizowanych na:

  • podudziach (długotrwały proces gojenia się);
  • brzegu skrzydełek nosa (możliwe szpecące blizny);
  • w okolicach czerwieni wargowej (j.w.);
  • w przewodzie słuchowym (prawdopodobne porażenie nerwu twarzowego).

 

Objawy niepożądane

Zabieg zwykle wiąże się z niewielkim dyskomfortem bólowym oraz reakcją skórną typu obrzęk, krwawienie i pęcherze. Niepokojące i niepożądane może okazać się ich nasilenie. Zdarza się też (ale sporadycznie), że leczenie przez zamrażanie tkanek kończy się u pacjenta omdleniem, gorączką lub wtórnym zakażeniem po zabiegu (głównie w wyniku niestosowania się do zaleceń lekarza – braku odpowiedniej dezynfekcji i opatrywania rany).

Kriochirurgia niekiedy prowadzi także do powstania przebarwień pozapalnych (głównie u osób z wysokim fototypem skóry), prosaków, uszkodzeń nerwów (manifestujących się pod postacią zaburzeń odczuwania bólu, dotyku i zimna) czy przerostu blizn. Natomiast do niezwykle rzadkich, trwałych powikłań należą: blizna zanikowa, wywinięcie powieki, ubytek chrząstki, wyłysienie i odbarwienie.

 

Częstotliwość zabiegów

Zarówno technika wykonywania zabiegu, jak i jego częstotliwość są zależne od rodzaju schorzenia. Nie mniej jednak zabieg należy do bezpiecznych – można powtarzać go wielokrotnie, także w przypadkach, gdy zawiodły inne metody terapeutyczne.

Napisz komentarz

Dodaj komentarz

Znajdź specjalistę