Nowe

Borelioza – rumień wędrujący i inne objawy

Redakcja Dermatolog.pl, 31 lipca 2017

Borelioza – rumień wędrujący i inne objawy

Borelioza z Lyme to choroba przenoszona przez kleszcze żyjące głównie w trawie. Powodują ją bakterie – krętki z rodzaju Borrelia. Najczęściej kojarzy się ona z letnimi spacerami po lesie lub łące. Borelioza charakteryzuje się zajęciem skóry, serca, stawów oraz układu nerwowego. Sezon wiosenno-letni sprzyja wypoczynkowi na łonie natury, dlatego w tym okresie obserwuje się gwałtowny wzrost zachorowalności. W Polsce istnieją obszary endemiczne zlokalizowane na północy oraz wschodzie kraju, gdzie od wielu lat utrzymuje się duża zapadalność na tę chorobę.

Borelioza Usuwanie kleszcza

Kleszcze należą do pajęczaków i są pasożytami zewnętrznymi kręgowców. W Europie występuje około 70 gatunków, z czego w Polsce najpopularniejszy jest kleszcz pospolity będący wektorem różnych chorób np. boreliozy, kleszczowego zapalenia mózgu czy babeszjozy.

Aktualnie duża liczba kleszczy w lasach oraz parkach wynika ze wzrostu temperatury powietrza. Pajęczaki te żyją na trawach oraz krzewach sięgających półtora metra, dlatego nie atakują ludzi „od góry” (mit kleszczy spadających z drzew), a raczej wspinają się po skórze nóg lub po ubraniu. Przyciąga je zapach potu człowieka, dlatego szczególnie narażeni na ukąszenie jesteśmy podczas spacerów w stroju odkrywającym znaczącą powierzchnię ciała.

 

Jak zarażamy się boreliozą

Rezerwuarem bakterii wywołujących boreliozę są zwierzęta wolno żyjące (np. bydło). To one stanowią bezpośrednie źródło zakażenia żerujących kleszczy. Oznacza to, że kleszcze pełnią jedynie rolę transportu dla Borrelii, zarażając ukąszonych ludzi poprzez swoją ślinę lub z wymiocinami.

Im dłuższy kontakt ze skórą człowieka, tym większe ryzyko przekazania bakterii – w trzeciej dobie osiąga ono blisko 100%. Po przedostaniu się w obręb skóry krętki miejscowo rozprzestrzeniają się powodując pierwsze objawy skórne infekcji.

 

Objawy boreliozy – rumień wędrujący

Najbardziej charakterystycznym, wczesnym objawem boreliozy jest rumień wędrujący ujawniający się w miejscu zakażenia u ponad połowy chorych.  Początkowo ma on charakter grudki lub plamki. Zmiana ta ulega następnie szybkiemu powiększeniu (średnica może przekraczać 5cm) wykazując centralne przejaśnienie. Najczęstszą lokalizacją rumienia są kończyny dolne oraz tułów, co wynika z wstępującej „wędrówki” kleszcza po ciele człowieka. Okres od ukąszenia do pojawienia się pierwszych wykwitów zwykle wynosi 1-3 tygodnie, nawet do 3 miesięcy. Rzadko natomiast obserwuje się rumień wędrujący w czasie krótszym niż 3 dni po ukłuciu. Tak szybki rozwój miejscowego zaczerwienienia pozwala podejrzewać jedynie zmianę odczynową po ugryzieniu przez niezakażonego owada. Niekiedy rumień wędrujący przyjmuje nietypową postać pozbawioną centralnego przejaśnienia, o nieregularnym kształcie, z cechami krwotocznymi. Towarzyszyć mu może świąd, ból głowy, bóle mięśniowo-stawowe przypominające grypę oraz powiększenie lokalnych węzłów chłonnych. Rumień zanika zwykle po kilku dniach celowanej antybiotykoterapii. Nieleczony potrafi utrzymywać się przez wiele miesięcy.

Borelioza rumień wędrujący
Foto. Rumień wędrujący

 

Borelioza – pozostałe objawy

We wczesnym stadium choroby zakażenie krętkami może wywoływać również inne objawy ograniczone oraz rozsiane.

Chłoniak limfocytowy skóry (niezwiązany z chłoniakem złośliwym) występuje u ok. 1% chorych na boreliozę. Ujawnia się jako pojedynczy, sinoczerwony, niebolesny guzek zlokalizowany na płatkach usznych, mosznie lub brodawkach sutkowych. Nieleczony ustępuje samoistnie dopiero po kilku latach.

Kolejnym skórnym objawem boreliozy jest zanikowe zapalenie skóry kończyn dolnych występujące u osób w podeszłym wieku. Początkowo zmiany tego typu mają charakter zapalny, silnie zaczerwieniony. Z czasem dominuje ścieńczenie naskórka z widocznym poszerzeniem żył i współistniejącymi dolegliwościami bólowymi.

Innymi możliwymi objawami późnymi boreliozy są: zapalenie dużych stawów, zapalenie mięśnia sercowego oraz zapalenie opon mózgowo-rdzeniowych, mózgu lub rdzenia kręgowego (tzw. neuroborelioza)

 

Diagnostyka i leczenie

W diagnostyce boreliozy stosuje się testy serologiczne wykrywające w surowicy przeciwciała przeciwko krętkom. Swoiste przeciwciała klasy IgM mogą być obecne już w drugim tygodniu choroby, jednak u większości pacjentów ujawniają się kilka tygodniu później. Dlatego u chorych z widocznym rumieniem wędrującym i historią ukąszenia przez kleszcza rozpoznanie stawia się jedynie na podstawie obecności zmian skórnych, bez wykonywania dodatkowych badań.

Test na boreliozę można wykonać w labolatoriach przy szpitalach zakaźnych. Obecnie dostępny jest również test na boreliozę do użytku domowego, który można zastosować między 2-4 tygodniem od ukąszenia.

Leczenie antybiotykiem (doksacykliną) należy rozpocząć jak najszybciej. Terapia powinna trwać minimum 21-28 dni.

 

Zapobieganie boreliozie

Podstawową metodą zapobiegania boreliozie jest ochrona ciała przed kleszczami (długie spodnie, zakryte buty, skarpety), stosowanie repelentów (np. Kick the Tick Max Repelent Plus, Mustico Spray), oraz wczesne usuwanie kleszczy, najlepiej specjalnymi przyrządami dostępnymi w aptekach.

Produkty do usuwania kleszcza to m. in.

 

Należy także pamiętać, by po każdej letniej wyprawie w zarośnięte rejony starannie obejrzeć całe ciało. Im wcześniej kleszcz zostanie usunięty, tym mniejsze ryzyko zakażenia boreliozą, ale i tak należy obserwować miejsce wkłucia. A w przypadku ewentualnych zmian (jak rumień wędrujący) od razu zgłosić się do lekarza.

Profilaktyczne przyjmowanie antybiotyków po ekspozycji nie jest zalecane, ponieważ ryzyko zakażenia po wcześnie rozpoznanym i właściwie usuniętym kleszczu pozostaje niskie. Jedynym wskazaniem do profilaktycznej, pojedynczej dawki doksacykliny są liczne pokłucia przez kleszcze w rejonie endemicznym u osoby pochodzącej spoza tego obszaru.

Napisz komentarz

Dodaj komentarz

Znajdź specjalistę