Dermatologia

Ciemieniucha u niemowlaka i jej leczenie

Redakcja Dermatolog.pl, 12 października 2017

Ciemieniucha – dlaczego powstaje i jak ją leczyć?

Ciemieniucha to odmiana łojotokowego zapalenia skóry występująca u niemowląt. Zwykle pojawia się w ciągu pierwszych 3 miesięcy życia dziecka. Ciemieniucha najprawdopodobniej spowodowana jest nadmierną pracą gruczołów łojowych zlokalizowanych głównie na główce niemowlęcia. Ciemieniucha może budzić niepokój rodziców, jednak przeważnie po kilku tygodniach ustępuje samoistnie.

ciemieniucha u niemowlaka

Nie zostało do końca wyjaśnione jakie są przyczyny ciemieniuchy i dlaczego rozwija się ona u niemowląt. Wiadomo, że nadmierny łojotok związany jest z gospodarką hormonalną, dlatego łojotokowe zapalenie skóry zwykle stanowi problem wieku dojrzewania, czyli tzw. burzy hormonalnej. Natomiast w 2-10 tygodniu życia dziecka pracą gruczołów łojowych sterują głównie hormony matczyne-androgeny. Po ukończeniu trzeciego miesiąca życia ich stężenie we krwi dziecka wyraźnie spada, co tłumaczy samoistne zanikanie ciemieniuchy.

Ciemieniucha – typowe objawy

Ciemieniucha, określana także mianem „czepca kołyskowego” objawia się jako szarożółte, miękkie, tłuste łuski oraz strupy ściśle przylegające do owłosionej skóry główki niemowlęcia. Towarzyszyć im może wysięk oraz rumień. Czasami zmiany łojotokowe pojawiają się poza obszarem skalpu, w okolicy brwi, czoła, skroni oraz za uszami. Bardzo rzadko obejmują skórę innych części ciała (tułowia, kończyn, narządów płciowych). Dla zajęcia naturalnych fałdów skórnych i zgięć stawowych charakterystyczne jest sączenie się płynu surowiczego oraz liczne pęknięcia naskórka związane z mechanicznym podrażnianiem tych miejsc. Gdy ciemieniucha przyjmuje postać rumieniowo-złuszczającą z tendencją do sączenia łatwo dochodzi do wtórnych zakażeń bakteryjnych oraz grzybiczych. Dopiero wówczas pojawić może się świąd oraz pieczenie, objawy na które niemowlę reaguje niepokojem ruchowym i płaczliwością.

Ciemieniucha  – objawy alarmujące!!!

Widoczne nawarstwianie się łusek, ich podrażnienie, głębokie pękanie lub krwawienie zawsze powinno zwrócić uwagę rodziców. Poważne, zaniedbane przypadki ciemieniuchy mogą być powikłane infekcją uszkodzonej skóry oraz grzybicą jamy ustnej lub ucha niereagującą na antybiotyki. Jeżeli stan dziecka nie ulega polepszeniu oraz zmianom skórnym towarzyszą inne objawy np. biegunka należy niezwłocznie udać się z niemowlęciem do lekarza.

Ciemieniucha – rozpoznanie

Nasilona ciemieniucha czasami przypomina atopowe zapalenie skóry (AZS), co stanowi pewien problem diagnostyczny. Dla różnicowana tych dwóch jednostek chorobowych kluczowy jest czas pojawienia się pierwszych zmian skórnych- AZS charakteryzuje się znacznie późniejszym początkiem (zwykle po 3. miesiącu życia). Warto zaznaczyć, że ciemieniucha, szczególnie w przypadku dzieci obciążonych wywiadem rodzinnym, poprzedza niekiedy rozwój pełnoobjawowego AZS. W przeciwieństwie do atopowego zapalenia skóry ciemieniucha nie wymaga natomiast wprowadzania diet eliminacyjnych np. diety bezmlecznej czy bezglutenowej

„Co na ciemieniuchę?” – leczenie

Sposób pielęgnacji oraz leczenia ciemieniuchy zależy od lokalizacji i nasilenia zmian. Postacie łagodne zazwyczaj ustępują same dzięki dostosowaniu się do określonych zasad pielęgnacyjnych.

Usuwanie ciemieniuchy – 3 podstawowe kroki

Krok 1 – Olejek Podstawowym zaleceniem jest regularne wmasowywanie olejków w skórę dziecka. Olejek najlepiej wmasować w skórę ze zmianami około godzinę przed kąpielą. Następnie można nałożyć na główkę dziecka cienką bawełniana czapeczkę.

Krok 2 – Mycie Łuski wraz z oliwką usuwa się z główki za pomocą delikatnego szamponu dla niemowląt (skóry niemowlęcia nie myje się za pomocą zwykłych drażniących mydeł). Główkę należy spłukać czystą wodą.

Krok 3 – Wyczesanie łuski Rozpulchnione olejkiem łuski tuż przed kąpielą należy delikatnie wyczesać szczotką do ciemieniuchy. Jest to rodzaj szczotki dla niemowląt z włosiem sprężystym, niekującym lub specjalna silikonowa szczotka na ciemieniuchę. Zabieg ten należy powtórzyć podczas kąpieli, po nałożeniu szamponu. Wyczesywanie wykonuje się poprzez delikatny masaż szczotką oraz czesanie „pod włos”, tak aby zmyć oliwkę i złuszczyć ciemieniuchę. Nigdy nie należy zdrapywać strupków, ponieważ może to doprowadzić do powstawania krwawiących ran!

sposób na ciemieniuchę

Jak usunąć ciemieniuchę – nasilone zmiany?

W przypadkach bardziej opornych stosuje się emolienty rozpuszczalne w wodzie np. zmiękczający żel na ciemieniuchę Emolium. Preparaty takie wciera się 1-2 razy na dobę, pozostawia na kilka godzin i następnie zmywa. Do usuwania bardzo mocno przylegającej ciemieniuchy można też wykorzystać oliwkę z kwasem salicylowym w niskim stężeniu 0,25%. W przypadku pojawienia się świądu lub sączenia niezbędne bywa włączenie miejscowych antybiotyków, leków przeciwgrzybiczych lub sterydów, zaleconych przez lekarza dermatologa.

Rola rodziców

Ustalono, że ustępowaniu zmian skórnych sprzyja pobyt na świeżym powietrzu (zalecane są częste spacery) oraz lekkie, przewiewne ubranie. Nie powinno dopuszczać się do przegrzania skóry dziecka. Do kąpieli niemowlęcia wskazane są emolienty, które nie posiadają potencjału drażniącego oraz lekko natłuszczają skórę. W przypadku ciemieniuchy nieustępującej pomimo prawidłowej pielęgnacji warto zgłosić się do dermatologa dziecięcego w celu wykluczenia powikłań infekcyjnych oraz ustalenia, czy nie rozpoczyna się atopowe zapalenie skóry.

Napisz komentarz

Dodaj komentarz

Znajdź specjalistę