Zdrowa i piękna skóra

Czerniak Leczenie i rekonwalescencja

Redakcja Dermatolog.pl, 9 września 2015

Czerniak – Leczenie i rekonwalescencja

Czerniak złośliwy skóry jest jednym z nagorzej rokujących nowotworów – wysoka śmiertelność wynika przede wszystkim ze zbyt późno podjętego leczenia oraz ograniczeń w dostępie do innowacyjnych metod leczenia. Osoby, u których dermatolog zdiagnozował czerniaka powinny natychmiast poddać się terapii.

Czerniak leczenie

Każdego roku w Polsce z powodu czerniaka złośliwego umiera blisko 1 200 osób. Śmiertelność spowodowana czerniakiem jest o 20% wyższa niż w Europie – przyczyn tego zjawiska należy szukać zarówno w późniejszej w porównaniu do Zachodu diagnostyce, jak również w braku dostępu do najnowszych metod leczenia. Należy jednak zaznaczyć, że w tym obszarze zachodzą pozytywne zmiany – obecnie stosuje się już leczenie wemurafenibem oraz leczenie ipilimumabem. Podstawą leczenia jest natomiast leczenie chirurgiczne – stosowane u 90% pacjentów na całym świecie.

Gdzie leczyć czerniaka złośliwego?

Czerniak złośliwy jest chorobą nowotworową, dlatego wymaga leczenia onkologicznego. Dermatolog lub chirurg, który dokonał wstępnej diagnozy kieruje pacjenta do wybranego ośrodka onkologicznego, w którym przeprowadzone zostaną kolejne badania oraz podjęte decyzje dotyczące dalszego leczenia.

Pacjenci, którzy rozpoczynają pierwszą linię leczenia powinni dążyć do tego, aby wdrożone zostało leczenie wemurafenibem – realizacja tego programu lekowego odbywa się w 47 szpitalach w 16 województwach. Chorych rozpoczynających drugą linię leczenia kieruje się do placówek realizujących leczenie ipilimumabem.

Wykaz centrów onkologicznych oraz placówek realizujących wymienione programy znajduje się na stronie internetowej Akademii Czerniaka (sekcja Polskiego Towarzystwa Chirurgii Onkologiczne): www.akademiaczerniaka.pl

Leczenie czerniaka złośliwego – etapy terapii

Leczenie czerniaka w pierwszym etapie dermatolog zleca chirurgiczne usunięcie zmiany wraz z szerokim marginesem otaczającej jej tkanki. Wycięty fragment poddawany jest badaniu histopatologicznemu. Postawienie diagnozy o nowotworze złośliwym pociąga za sobą konieczność przeprowadzeniu kolejnych badań – ich celem jest zbadanie czy nowotwór dał już przerzuty.

Stadium zaawansowane czerniaka stwierdza się, kiedy jego grubość sięga więcej niż 1 mm w głąb skóry – wówczas dokonuje się biopsji węzłów chłonnych położonych najbliżej miejsca, w którym pojawił się nowotwór. Jest to tzw. węzeł wartowniczy, czyli pierwszy węzeł chłonny występujący na drodze naczyń limfatycznych biegnących od nowotworu w kierunku regionalnego układu chłonnego.

Jeżeli biopsja wykaże obecność przerzutów, konieczne jest chirurgiczne usunięcie węzłów chłonnych – w zależności od parametrów przerzutów wycięcie to może dotyczyć wszystkich węzłów regionalnego układu chłonnego lub wycięcia jedynie węzła wartowniczego. Postępowanie to ma na celu oczyszczenie spływu chłonnego z komórek czerniaka oraz przerzutów.

Kolejnym etapem leczenia czerniaka jest tzw. leczenie czerniaka w trybie dodatkowym – o metodzie decyduje lekarz na podstawie stopnia zaawansowania choroby oraz ogólnego stanu zdrowia pacjenta. Leczenie dodatkowe obejmuje: chemioterapię, radioterapię, immunoterapię oraz terapię celowaną.

  1. Chemioterapia polega na zastosowaniu leków przeciwnowotworowych hamujących namnażanie się nowych komórek rakowych. Amerykańscy naukowcy odkryli jednak, że skuteczność tej metody w walce z czerniakiem skóry jest stosunkowo niska, natomiast przynosi ona pacjentom ulgę w przypadku występowania niektórych objawów zaawansowanego stadium choroby.
  2. Radioterapia może być stosowana jako dodatkowy tryb leczenia lub jako metoda podstawowa (w przypadku pacjentów, którzy nie kwalifikują się do chirurgicznego leczenia czerniaka). Radioterapia polega na zastosowaniu promieniowania elektromagnetycznego o wysokiej częstotliwości, które uszkadza komórki nowotworowe. Zabieg może być wykonywany także w celu łagodzenia bólu charakterystycznego dla rozprzestrzeniania się przerzutów czerniaka w organizmie.
  3. Immunoterapia to metoda opierająca się na zastosowaniu leków białkopochodnych, które stymulują pracę układu odpornościowego hamując w ten sposób rozwój komórek nowotworowych. Jest to nowatorska metoda leczenia czerniaka, jednak wyniki badań wskazują, że nie przynosi oczekiwanych rezultatów, dlatego dodatkowe leczenie czerniaka zwykle nie ogranicza się do immunoterapii.
  4. Terapia celowana – w Polsce realizowane są dwa programy lekowego leczenia czerniaka. Pierwszą jest leczenie wemurafenibem, stosowane tylko w pierwszej linii leczenia u pacjentów cierpiących na czerniaka z mutacją BRAF (ok. 50 proc. chorych), drugą jest leczenie ipilimumabem, stosowane w drugiej linii. Pierwsza linia leczenia dotyczy pacjentów, którzy wcześniej nie byli poddawani terapii systemowej, natomiast druga linia leczenia dotyczy tych, w przypadku których terapia systemowa okazała się nieskuteczna. Lekowa terapia celowana pozwala na wydłużenie życia co czwartego pacjenta.

Nieco inaczej wygląda leczenie czerniaka złośliwego w nietypowych odmianach – do najczęściej występujących należą czerniak oka i czerniak błon śluzowych.

Leczenie czerniaka oka i czerniaka błon śluzowych

Wyróżnia się trzy postacie czerniaka oka:

  • czerniak tęczówki
  • czerniak ciała rzęskowego
  • czerniak naczyniówki

Wybór metody leczenia czerniaka oka jest uzależniony od wielkości i umiejscowienia guza. W przypadku wczesnych, małych zmian stosowana jest laserokoagulacja argonowa, coraz częściej w leczeniu wykorzystuje się także cyklotron protonowy i jony helu.

Większe guzy leczone z zastosowaniem różnych metod, uzależnionych od szczegółowych parametrów zmiany:

  • miejscowe wycięcie wewnątrzgałkowe
  • radioterapia
  • naświetlania zewnętrzne i teleradioterapia

Duże guzy najczęściej wymagają enakulacji (usunięcie gałki ocznej) lub egzenteracji (usunięcie gałki ocznej wraz z całą zawartością oczodołu). Po zagojeniu możliwe jest wstawienie protezy oka.

Czerniak błon śluzowych jest nowotworem złośliwym o najgorszych rokowaniach, jest najpóźniej diagnozowaną odmianą czerniaka i zwykle na etapie diagnozy doszło już do przerzutów. Ponad połowa zachorowań dotyczy zmian umiejscowionych w okolicy jamy ustnej, górnych dróg oddechowych i przełyku. Czerniak może także wystąpić w okolicach anogenitalnych oraz na wargach sromowych.

Leczenie czerniaka oka i błon śluzowych obejmuje całkowite wycięcie zmian i zawsze wymaga leczenia dodatkowego – chemioterapii lub radioterapii.

Czerniak Leczenie, rehabilitacja i rekonwalescencja

Leczenie czerniaka złośliwego jest leczeniem onkologicznym, co oznacza że terapia wywołuje negatywne skutki dla pacjenta. W związku z tym już w trakcie leczenia należy wprowadzać rehabilitację, której celem jest zmniejszenie dolegliwości wywołanych terapią. Rehabilitacja w onkologii prowadzona jest na dwóch płaszczyznach:

  • fizycznej (ruchowej)
  • psychicznej

Odpowiednie przygotowanie pacjenta do terapii oraz usprawnianie w trakcie leczenia czerniaka wspomaga leczenie podstawowe.

Szczególne znaczenie ma rehabilitacja pacjentów, którzy przeszli operację usunięcia węzłów chłonnych – w ich przypadku leczenie czerniaka wiąże się z niewydolnością układu limfatycznego oraz powstawaniem zwłóknień okolic blizny, dlatego konieczne jest stosowanie się do zasad postępowania osób pozbawionych węzłów chłonnych.

W przypadku nowotworu, jakim jest czerniak istnieje duże prawdopodobieństwo nawrotów choroby, dlatego ogromne znaczenie odgrywa stała profilaktyka. Nawroty zdarzają się nawet po wyleczeniu czerniaka w początkowym stadium, stąd konieczność pozostawania pod opieką lekarską – dermatolog powinien poddawać dermatoskopii każdą zmianę na skórze pacjenta.

Powiązane artykuły

Napisz komentarz

Dodaj komentarz

Znajdź dermatologa na skróty

Dermatolog to lekarz specjalista, który zajmuję się w leczeniem skóry, włosów oraz paznokci. Dermatologia to dziedzina medycyny, którą możemy podzielić na dermatologię leczniczą oraz estetyczną. Dermatologia lecznicza, jak sama nazwa wskazuje, skupia się na leczeniu chorób skóry takich jak afta, łuszczyca, czerniak, łysienie, trądzik różowaty, i wiele innych. 

Dermatologia estetyczna skupia się na poprawie kondycji skóry i spowolnieniu procesów starzenia. W dermatologii estetycznej stosuje się preparaty i zabiegi na usuwanie zmarszczek, usuwanie znamion, itp. Często leczenie chorób skóry, takich jak trądzik pospolity, wymaga też wykonania zabiegów estetycznych w celu usunięcia blizn potrądzikowych lub przebarwień skóry. 

Dermatolog specjalizujący się w leczeniu chorób skóry może jednocześnie być specjalistą dermatologii estetycznej lub szeroko pojętej medycyny estetycznej.  Dermatochirurgia zajmuje się usuwaniem chirurgicznym lub laserowym zmian skórnych takich jak różne rodzaje znamion – naskórkowe i melanocytowe, naczyniowe, łojowe i potowe -włókniaki, kurzajki, kaszaki, i inne.