Zdrowa i piękna skóra

Pielęgnacja skóry z pokrzywką

Redakcja Dermatolog.pl, 15 lipca 2015

Leczenie i pielęgnacja skóry z pokrzywką. Skóra specjalnej troski.

Zaczerwieniona, obrzęknięta, swędząca i pokryta bąblami – skóra z pokrzywką przysparza chorym wielu niekomfortowych doznań i znacznie zmienia wygląd ich ciała. Przypadłość ta dotyczy aż 45% populacji (postać ostra) i 0,1–3% (postać przewlekła). Pokrzywka może przydarzyć się każdemu, stąd ważne jest, aby wiedzieć, jak wyleczyć pokrzywkę alergiczną bądź niealergiczną oraz jaka powinna być pielęgnacja skóry z porzywką na co dzień.

 

Pokrzywka a pokrzywa – co je łączy?

Zanim przejdziemy do meritum i odpowiemy na pytania, jak wyleczyć pokrzywkę alergiczną czy inną jej postać oraz jak pielęgnować skórę z objawami pokrzywki, warto poznać istotę tego schorzenia. Historia pokrzywki sięga czasów starożytnych. Hipokrates słusznie zauważył wtedy, że to, co dzieje się na powierzchni skóry dotkniętej pokrzywką, przypomina zmiany skórne powstałe w wyniku kontaktu powierzchni ciała z pokrzywą. Do dziś w terminologii medycznej stosuje się łacińską nazwę bąbli pokrzywkowych pochodzącą od nazwy tej rośliny – Urtica. Jednak podobieństwo terminologiczne i kliniczne między pokrzywką a oparzeniem pokrzywą to nie wszystko. Otóż fakt, że pokrzywa posiada właściwości parzące, wiąże się z obecnością w jej liściach histaminy, która odgrywa szczególnie istotną rolę w procesach pokrzywkogennych. Mediatorami procesu zapalnego w przebiegu pokrzywki mogą być też inne substancje – serotonina, prostaglandyny, enzymy proteolityczne, leukotrieny, a także specyficzna wolno uwalniająca się substancja SRS-A – uwalniane również w reakcji nieimmunologicznej – zaznacza dr n. med. Marta Wilkowska-Trojniel, specjalista dermatolog i wenerolog.

 

Pokrzywka – jak wpływa na stan skóry?

Gdy dojdzie do zetknięcia się organizmu z czynnikiem indukującym pokrzywkę, mastocyty – czyli komórki tkanki łącznej znajdujące się na powierzchni skóry – zaczynają gwałtownie wyrzucać poza swój obręb ziarna zawierające histaminę i inne substancje pośredniczące w rozwoju stanu zapalnego skóry. Uwolniona w ten sposób histamina (i inne mediatory procesu zapalnego) poraża mięśnie włosowate i doprowadza do ich skurczu. W efekcie zwiększa się przepuszczalność naczyń, przez co osocze z łatwością przedostaje się do przestrzeni międzykomórkowych skóry. Skutkiem tego jest wysiew bąbli pokrzywowych – miejscowych, bezbolesnych, płasko wyniosłych, zaczerwienionych, ale blednących przy ucisku. Są one widoczną oznaką zaistniałego obrzęku powierzchniowych warstw skóry. Rozszerzenie naczyń włosowatych skutkuje zaś rumieniem skóry w miejscu reakcji, a drażnienie przez histaminę zakończeń nerwowych – świądem. Z kolei gdy u pacjenta występuje obrzęk naczynioruchowy (zlokalizowany w głębszych partiach skóry), rumień i świąd nie towarzyszą mu. Wynika to z faktu, że im bardziej w głąb skóry, tym mniej mastocytów i zakończeń nerwów.

 

Jedno schorzenie, wiele postaci   

Należy mieć świadomość, że pokrzywka jest bardzo złożoną jednostką chorobową. Obejmuje ona zarówno reakcje o podłożu immunologicznym, jak i nieimmunologicznym, postać ostrą (utrzymującą się do 6 tygodni) oraz przewlekłą (trwającą ponad 6 tygodni), a w zależności od przyczyny wystąpienia – fizykalną (np. wywołaną zimnem, słońcem, wysiłkiem fizycznym, uciskiem), kontaktową (powstałą wskutek kontaktu skóry z czynnikiem wyzwalającym objawy) czy naczyniową (tzw. zapalenie naczyń). Jednak aż 70–80% przypadków pokrzywki to pokrzywka idiopatyczna. Przyczyny jej wystąpienia nie można jednoznacznie określić. Jak tłumaczy dr n. med. Marta Wilkowska-Trojniel: Po przeprowadzeniu dokładnej diagnostyki, drogą eliminacji, wyklucza się poszczególne rodzaje pokrzywki, dochodząc do momentu, kiedy rozpoznajemy schorzenie niewiadomego pochodzenia z wysiewem bąbli pokrzywkowych – jest to tzw. pokrzywka idiopatyczna. Przyczyny niemożliwe do ustalenia w tym przypadku oznaczają, że skupiamy się na leczeniu objawowym.

 

Jak wyleczyć pokrzywkę alergiczną?

Nawet jeśli u pacjenta występuje pokrzywka idiopatyczna przyczyny tej czy innych postaci omawianego schorzenia należy upatrywać w aktywności histaminy. W większości przypadków to ona powoduje wysiew bąbli pokrzywkowych. Stąd w leczeniu pokrzywki w pierwszej kolejności stosuje się leki przeciwhistaminowe II generacji – np. cetyryzynę, loratadynę, astemizol czy najnowsze – bilastynę, lewocetyryzynę lub też feksofenadynę. Wszystkie są pozbawione działania kardiotoksycznego i sedatywnego (senność, zaburzenia koncentracji). Ich skuteczność jest podobna. Stąd konkretny preparat i dawkowanie należy dobrać indywidualnie. Jednak na tle wymienionych substancji bilastynę wyróżnia szybkość wchłaniania się (do 1 godz. 20 min), długość działania (do 24 godz.) oraz wysoka skuteczność w łagodzeniu świądu, redukcji liczby i rozmiarów bąbli. Istnieją też uzasadnione przypadki stosowania leków starszej generacji w leczeniu ostrych objawów pokrzywki, a także gdy dochodzi do nasilonych objawów świądowych. Możliwe jest również podanie glikokortykosteroidów w postaci iniekcji czy doustnej pacjentom z obrzękiem naczynioruchowym lub chorobą posurowiczą, a także w postaciach choroby z nasilonymi objawami uogólnionymi – dodaje dermatolog.

 

Pielęgnacja skóry z pokrzywką – podstawowe zasady

Skóra z pokrzywką powinna być nie tylko odpowiednio leczona, ale i właściwie pielęgnowana. Podrażniona i wrażliwa na różne bodźce termiczne, fizyczne czy emocjonalne wymaga szczególnej ochrony i stosowania się do kilku podstawowych zasad postępowania.

 

  1. Po pierwsze – nie szkodzić

U pacjentów z pokrzywką duży stres negatywny (tzw. distress) wywołuje towarzyszący bąblom świąd. By go złagodzić, zaleca się kąpiele w wodzie o umiarkowanej temperaturze, wystrzeganie się drapania i pocierania ciała szorstkim ręcznikiem oraz stosowania perfumowanych kosmetyków myjących. Mokrą skórę najlepiej delikatnie osuszyć ręcznikiem papierowym, jedynie przykładając go do ciała. Należy unikać też stresu, nadmiernego wysiłku fizycznego, silnego nasłonecznienia oraz odzieży wykonanej z szorstkich i sztucznych tkanin – wszystkie mogą wzmagać objawy skórne. Nawet jeśli zdiagnozowana została u nas pokrzywka idiopatyczna (przyczyny niemożliwe do ustalenia) warto stosować się do tych zasad.    

 

  1. Po drugie – udzielić „pierwszej pomocy”

Skórę z pokrzywką dobrze jest delikatnie natłuszczać i nawilżać. Do codziennej pielęgnacji ciała rekomenduje się chorym emolienty. Zdaniem dermatologa: Emolienty stosowane na skórę zajętą przez zmiany pokrzywkowe pełnią przede wszystkim rolę chłodzącą, łagodzącą i wspomagającą leczenie podstawowe. Ważnym składnikiem miejscowym zalecanych pacjentom dermokosmetyków są również substancje przciwświądowe, najczęściej polidokanol. Konsystencja tych preparatów powinna być lekka i łatwo rozprowadzana na skórze. Pożądana jest forma aerozoli czy roztworów. Warto sięgnąć również po roztwory, zawiesiny i papki z 1% mentolu o działaniu uśmierzającym swędzenie skóry. Podobne właściwości wykazują dermokosmetyki ze srebrem koloidalnym. Natomiast maści przeciw zaczerwienieniom łagodzą nasilony rumień.

 

  1. Po trzecie – odżywić od środka

Chorym z wykwitami skórnymi wywołanymi alergenami pokarmowymi, którzy pytają, jak wyleczyć pokrzywkę alergiczną, zaleca się tzw. dietę eliminacyjną, czyli wykluczającą uczulający produkt z jadłospisu. Warto też pamiętać, że niektóre pokarmy, jak np. truskawki, maliny, wiśnie, szpinak, pomidory, bakłażan, owoce morza, jaja, kakao, mleko krowie czy tuńczyk, mogą podnosić poziom histaminy w organizmie, a tym samym powodować/nasilać objawy pokrzywki. Podobnie rzecz się ma z alkoholem, który rozszerzając naczynia, intensyfikuje symptomy skórne choroby. Dobrze jest również odstawić biały cukier, nikotynę, kawę, ostre przyprawy czy produkty zawierające konserwanty, barwniki lub glutaminian sodu. Choć nie udowodniono jednoznacznie wpływu tych zmian żywieniowych na ustępowanie objawów pokrzywki, część chorych – ok. 30–70% – odczuwa poprawę stanu skóry po ich wprowadzeniu.

 

 

Artykuł powstał we współpracy z dr n med. Martą Wilkowską-Trojniel – specjalistą dermatologii i wenerologii, członkiem Polskiego Towarzystwa Dermatologicznego, Sekcji Dermatologii Pediatrycznej oraz Stowarzyszenia Lekarzy Dermatologów Estetycznych, przynależącą do International Dermoscopy Society, wykładowcą Wydziału Lekarskiego UMB, założycielką i kierowniczką Poradni dermatologicznej STDERM w Białymstoku.

Powiązane artykuły

Napisz komentarz

Dodaj komentarz

Znajdź dermatologa na skróty

Dermatolog to lekarz specjalista, który zajmuję się w leczeniem skóry, włosów oraz paznokci. Dermatologia to dziedzina medycyny, którą możemy podzielić na dermatologię leczniczą oraz estetyczną. Dermatologia lecznicza, jak sama nazwa wskazuje, skupia się na leczeniu chorób skóry takich jak afta, łuszczyca, czerniak, łysienie, trądzik różowaty, i wiele innych. 

Dermatologia estetyczna skupia się na poprawie kondycji skóry i spowolnieniu procesów starzenia. W dermatologii estetycznej stosuje się preparaty i zabiegi na usuwanie zmarszczek, usuwanie znamion, itp. Często leczenie chorób skóry, takich jak trądzik pospolity, wymaga też wykonania zabiegów estetycznych w celu usunięcia blizn potrądzikowych lub przebarwień skóry. 

Dermatolog specjalizujący się w leczeniu chorób skóry może jednocześnie być specjalistą dermatologii estetycznej lub szeroko pojętej medycyny estetycznej.  Dermatochirurgia zajmuje się usuwaniem chirurgicznym lub laserowym zmian skórnych takich jak różne rodzaje znamion – naskórkowe i melanocytowe, naczyniowe, łojowe i potowe -włókniaki, kurzajki, kaszaki, i inne.