Zdrowa i piękna skóra

Rak skóry – jak go rozpoznać, leczyć i mu zapobiegać?

Redakcja Dermatolog.pl, 28 kwietnia 2015

Rak skóry

Rak skóry jest chorobą, podczas której dochodzi do niekontrolowanego wzrostu nieprawidłowych komórek skóry. Zajmuje on wysokie pozycje w statystykach onkologicznych dotyczących schorzeń nabłonka i obejmuje niejednolitą grupę dermatoz, która dosięga coraz większej części populacji. Gdy rak skóry nie zostanie odpowiednio wcześnie rozpoznany, zmiany nowotworowe mogą rozprzestrzeniać się na inne tkanki i narządy.

rak skóry

Odmiany raka skóry

Rak skóry występuje w odmianach, które kwalifikuje się w zależności od typu komórek skóry, jakie zostały objęte zmianami nowotworowymi. Wyróżnić można raka płaskonabłonkowego, który związany jest ze zmianami w komórkach nabłonkowych znajdujących się w środkowej warstwie naskórka; raka podstawnokomórkowego, który rozwija się z niewłaściwego rozrostu komórek w głębokich warstwach naskórka oraz czerniaka złośliwego, który występuje w komórkach produkujących pigment, zwanych melanocytami. Do zachorowania mogą przyczyniać się uwarunkowania genetyczne, jasna karnacja, wiek (częściej chorują na niego osoby po 40. roku życia), długotrwałe opalanie (dlatego nowotwory często są zlokalizowane na odsłoniętych partiach ciała), poparzenia słoneczne, narażenie na promieniowanie jonizujące, infekcje wirusowe, zażywanie leków immunosupresyjnych, przewlekłe stany zapalne, blizny, zmiany pourazowe skóry i inne.

Nowotwór złośliwy czy łagodny?

Rak skóry występuje, podobnie jak inne nowotwory, w postaci łagodnej lub złośliwej. Pierwsza z jego odmian nie rozprzestrzenia się na sąsiadujące tkanki i nie daje przerzutów. Natomiast postać złośliwa przenika w głąb skóry i atakuje wewnętrzne organy. Może pojawić się także w miejscach odległych od ogniska choroby. Aby rozróżnić rodzaj dolegliwości, warto posiadać o nich podstawową wiedzę.

Niezłośliwe nowotwory skóry

Tłuszczak – to najczęściej spotykany, łagodny nowotwór tkanki podskórnej. Przeważnie występuje on jako pojedyncza zmiana na karku, tułowiu, ramionach, przedramionach lub pośladkach. Tłuszczak przyjmuje postać miękkiej zmiany guzowej o kolistym kształcie, która jest ruchoma względem podłoża. Charakteryzuje go brak dodatkowych dolegliwości i powolny wzrost.

Naczyniak – zmiany występują przeważnie od urodzenia i powstają na skutek rozszerzenia się naczyń krwionośnych lub rozrostu naczyń tętniczych, chłonnych, żylnych czy włosowatych. Wyróżnia się dwa rodzaje naczyniaków – krwionośne oraz chłonne. Te pierwsze dzielą się na płaskie (zlokalizowane w okolicy twarzy lub karku) oraz jamiste (spotykane na twarzy, błonach śluzowych jamy ustnej i owłosionej skórze głowy). Naczyniaki chłonne to natomiast guzy pokryte pęcherzykami wypełnionymi przezroczystym płynem.

Kaszak (cysta naskórkowa) – to torbiel, powstająca w obrębie gruczołu łojowego skóry, która jest wypełniona masami łojowymi oraz rogowymi. Kaszaki najczęściej występują w okolicach twarzy, karku, skóry głowy, tułowia oraz moszny. Przyjmują postać guzków o kulistej i elastycznej powierzchni, z zaczopowanym otworem na szczycie, z którego wydobywa się kaszowata, żółtawa masa o przykrym zapachu.

Złośliwe nowotwory skóry

Czerniak – to rak skóry uznawany za wyjątkowo niebezpieczny, który wywodzi się z komórek pigmentowych o największym potencjale przyrostu. Powstawać może zarówno na niezmienionej skórze, jak i na bazie znamienia barwnikowego. U kobiet najczęściej pojawia się na nogach, u mężczyzn natomiast – na skórze pleców. Występować może on również wszędzie tam, gdzie obecne są melanocyty, czyli na błonach śluzowych, pod paznokciami, w siatkówce oka czy na podeszwach dłoni i stóp.

Rak kolczystokomórkowy – wywodzi się on z komórek keratynizujących naskórka i charakteryzuje się gwałtownym wzrostem oraz skłonnością do tworzenia przerzutów czy miejscowej destrukcji tkanki. Jest drugim co do częstotliwości występowania nowotworem skóry. Umiejscawia się on zwykle w okolicy szyi, głowy, kończyn, tułowia oraz narządów płciowych. Przeważnie posiada postać łuszczącej się, rogowaciejącej zmiany o charakterze brodawkowym.

Rak podstawnokomórkowy – to najczęściej występujący nowotwór skóry, który charakteryzuje się małą skłonnością do tworzenia przerzutów oraz miejscowym wzrostem. Wcześnie rozpoznany jest uleczalny niemalże w 100% przypadków. W zaawansowanych stadiach rozwoju może jednak prowadzić do destrukcji skóry i tkanek głębszych, a nawet śmierci. W większości przypadków występuje on na twarzy, plecach, dekolcie oraz ramionach, czyli miejscach najbardziej narażonych na działanie promieniowania UV.

Objawy raka skóry

U każdego z nas objawy chorobowe mogą być różne, a początkowo wydawać się bardzo niewinne. Często mają one postać niewielkich zgrubień z pojedynczymi teleangiektazjami (poszerzonymi naczyniami krwionośnymi). W późniejszych stadiach, u niektórych osób zmiany nowotworowe są twarde, czerwone, z tendencją do krwawienia; u innych natomiast przybierają kształt niewielkich guzków o błyszczącej i gładkiej powierzchni. Zaniepokoić powinna nas asymetria, nieregularne zabarwienie i postrzępione brzegi zmian, a także ich krwawienie, trudności z gojeniem oraz wielkość przekraczająca 6 milimetrów. Jeżeli tylko zaobserwujemy tego typu symptomy, powinniśmy jak najszybciej udać się do lekarza.

Leczenie raka skóry

Za najskuteczniejszą metodę leczenia raka skóry uznaje się usunięcie tkanki nowotworowej. Jeżeli na ciele pozostanie chociaż najmniejszy jej fragment, choroba może rozwijać się w tkankach sąsiadujących. Najczęściej stosuje się metody chirurgiczne, a zmiany wycina się z szerokim marginesem, który uzależniony jest od wielkości nowotworu. Wynosić może on od 4 milimetrów do nawet 1 centymetra. Zabieg ten powinien być wykonywany przez chirurga plastycznego – niekiedy konieczne może być bowiem pokrycie powstałego ubytku przeszczepem skóry. Rak skóry jest także leczony poprzez chirurgię mikrograficzną Mohsa. Najczęściej kwalifikowani są do niej pacjenci należący do grupy wysokiego ryzyka, czyli tacy, u których zmiana nowotworowa zlokalizowana jest na przykład na powiece czy małżowinie usznej. Inną metodą jest terapia fotodynamiczna, jednak korzystanie z niej jest ograniczone do łagodnych stanów przedrakowych i rakowych. Polega na użyciu lasera CO2, stosowanego w przypadku guzków o wielkości do 5 milimetrów. Rzadziej praktykowanym zabiegiem jest radioterapia. Najlepiej sprawdza się ona u pacjentów, u których stan ogólny nie pozwala na przeprowadzenie operacji. Rokowania po przeprowadzonej terapii są uzależnione od rodzaju i wielkości nowotworu oraz jego umiejscowienia. Najwyższy stopień złośliwości stwierdza się w przypadku, kiedy rak skóry powstaje na podłożu blizn i przewlekłych stanów zapalnych, wargach, sromie lub prąciu oraz błonie śluzowej jamy ustnej.

Profilaktyka raka skóry

Aby zapobiec wystąpieniu choroby nowotworowej skóry, do minimum należy ograniczyć przebywanie na słońcu oraz korzystanie z solarium. W czasie upałów powinno się nosić przewiewne ubrania z długimi rękawami i nogawkami, aby zasłonić jak największy obszar ciała. Pomiędzy godzinami 10.00 a 14.00, kiedy słońce jest najmocniejsze, najlepiej unikać wychodzenia z domu. Niezbędne jest też regularne smarowanie skóry kremem z filtrem o faktorze 30 lub wyższym. Oprócz unikania narażenia na promienie słoneczne, niezwykle ważnym elementem profilaktyki tego schorzenia jest uważna obserwacja i kontrolowanie znamion i pieprzyków. Niepokój powinna wzbudzić nieregularność ich brzegów, szybki wzrost, łuszczenie się czy krwawienie. Warto podczas autodiagnozy pamiętać o kryteriach oceny zwanych A-B-C-D. Zgodnie z nimi zwracamy uwagę na asymetrię (ang. assymetry), brzeg (ang. border), kolor (ang. colour) i średnicę (ang. diameter) – niebezpieczna jest ta, przekraczająca 6 milimetrów. Gdy zauważymy jakiekolwiek nieprawidłowości, wykonajmy badanie znamion skórnych, zwane dermatoskopią. Pozwoli ono ustalić możliwość przemiany zmiany w kierunku czerniaka złośliwego. Raz w roku dermatoskopii powinny poddać się profilaktycznie osoby, które:

  • opalają się na słońcu lub korzystają regularnie z solarium;
  • zaobserwowały na swojej skórze nowe znamiona lub zmianę wyglądu obecnych;
  • mają skórę pokrytą bardzo licznymi znamionami (50 i więcej);
  • mają bardzo jasną karnację, często ulegającą poparzeniom słonecznym;
  • posiadają w najbliższej rodzinie osoby, które chorowały na raka skóry;
  • same przechodziły raka skóry.

Pamiętajmy, że rak skóry to choroba, która może być śmiertelna. Kluczowe dla jej leczenia jest jej wczesne wykrycie, dlatego też nigdy nie lekceważmy zaobserwowanych nieprawidłowości dermatologicznych.

Powiązane artykuły

Napisz komentarz

Dodaj komentarz

Znajdź dermatologa na skróty

Dermatolog to lekarz specjalista, który zajmuję się w leczeniem skóry, włosów oraz paznokci. Dermatologia to dziedzina medycyny, którą możemy podzielić na dermatologię leczniczą oraz estetyczną. Dermatologia lecznicza, jak sama nazwa wskazuje, skupia się na leczeniu chorób skóry takich jak afta, łuszczyca, czerniak, łysienie, trądzik różowaty, i wiele innych. 

Dermatologia estetyczna skupia się na poprawie kondycji skóry i spowolnieniu procesów starzenia. W dermatologii estetycznej stosuje się preparaty i zabiegi na usuwanie zmarszczek, usuwanie znamion, itp. Często leczenie chorób skóry, takich jak trądzik pospolity, wymaga też wykonania zabiegów estetycznych w celu usunięcia blizn potrądzikowych lub przebarwień skóry. 

Dermatolog specjalizujący się w leczeniu chorób skóry może jednocześnie być specjalistą dermatologii estetycznej lub szeroko pojętej medycyny estetycznej.  Dermatochirurgia zajmuje się usuwaniem chirurgicznym lub laserowym zmian skórnych takich jak różne rodzaje znamion – naskórkowe i melanocytowe, naczyniowe, łojowe i potowe -włókniaki, kurzajki, kaszaki, i inne.